Aanval op de democratie (1) - Egbert Schuurman

Is het de democratie die haar eigen kinderen opeet, of zijn het haar kinderen die de democratie opeten? Ik denk allebei. Natuurlijk zeker het eerste: democratie relativeert de orde kapot, vernielt het gezag, plaatst de macht van het getal boven de waarden van traditie, gemeenschap en verbondenheid. Hierover op een ander moment meer. Van het tweede geval: de kinderen van de democratie die hun moeder opeten, zijn de laatste tijd (zo sinds het ontstaan van de democratie) vele voorbeelden te noemen. En dat blijft opmerkelijk. Nu geef ik niet zoveel om democratie. Niet dat ik zo zucht onder het bestel, maar mijns inziens wordt onze beschaving niet primair gedragen door democratie, maar wordt bepaald door andere factoren. Maar daarom is het des te verbazingwekkender dat het juist de voorstanders van democratie zijn die dit stelsel moedwillig de nek omdraaien. Een voorbeeld hiervan is het nieuwste voorstel van Egbert Schuurman, senator voor de ChristenUnie in de Eerste Kamer der Nederlandse Staten Generaal.

De heer Schuurman wil een zogenaamde 'crisistax' invoeren; een belasting voor Nederlanders die meer dan premier Balkenende verdienen, dus meer dan zo'n 125.000 Euro per jaar. Boven dit bedrag zouden mensen in plaats van 52% zo'n 60 % belasting moeten gaan betalen, en dan zo dat men geen gebruik kan maken van hypotheekrenteaftrek wat betreft het bedrag dat men in deze hoogste schijf aan de Staat dient af te dragen. Volgens senator Egbert Schuurman komt deze zogenaamde 'crisisbelasting' tegemoet aan een "breed beleefd, sluimerend gevoel in de samenleving, dat de hogere inkomens nu echt eens moeten worden aangepakt''. En: "De mensen zijn het spuugzat, dat sommige bazen van onderwijsinstellingen, ziekenhuizen en woningcorporaties zo vreselijk veel verdienen. Er is behoefte aan een krachtig signaal van de overheid.'' Een aantal opmerkingen wil ik hierbij plaatsen.

Allereerst is het opmerkelijk dat Schuurman er niet voor terugdeinst gedrag te vertonen dat partijgenoten zouden kunnen aanmerken als 'populisme'. "De mensen zijn het spuugzat". Dan bedoelt Schuurman de mensen minus de meerverdieners. En: "hogere inkomens moeten worden aangepakt". Hoger dan wat? Hoger dan dat van premier Balkenende. Schuurman maakt graag gebruik van simpele voorstellingen. Wie is de hoogste in het land? De koningin? Nee, premier Balkenende. Wie zijn de veelverdieners? "Sommige bazen van onderwijsinstellingen, ziekenhuizen en woningcorporaties". Is dat zo, meneer Schuurman? Verdienen alleen bazen uit de overheids- en semi-overheidssector meer dan onze premier? En niet zelfstandigen, ondernemers, filmregisseurs, etc.?

Schuurman is een populist. Zijn hele leven heeft hij doorgefilosofeerd over één thema: de vertechniserende maatschappij - een 'geleend' thema van zijn leermeester prof. H. van Riessen. Nu, met loodgieterslogica is veel te begrijpen. Als iets niet past, dan pruts je er toch gewoon een ander onderdeeltje aan vast? Dat mensen in de collectieve sector volgens de huidige politieke maatstaven niet meer zouden mogen verdienen dan de Balkenendenorm is in zekere zin logisch: de hoogste ambtenaar moet het meeste verdienen van alle ambtenaren. Maar nu komt het: volgens Schuurman moeten alle Nederlanders minder verdienen - of mogen eigenlijk niet echt meer verdienen - dan de hoogste ambtenaar: de premier. Alle Nederlanders zijn blijkbaar in dienst van de staat - of hebben een vergelijkbare status. Het lijkt erop dat burgers in crisistijd ondergeschikten zijn van een staat en zich moeten schikken naar de wensen van hun meerderen. De maatschappij is in dienst van de politiek.

Raar. Het zou toch andersom moeten zijn? Minister betekent toch 'dienaar'? 'Dienaar' van de Kroon, van het volk of het algemeen belang? Wie inzet bij de dienaar kan dus beter inzetten bij de minstverdienenden. Dus bij hen die beneden het sociaal minimum zitten. Laten zij die het sociaal minimum hebben en erboven zitten maar bloeden. En laten om te beginnen Balkenende en Schuurman hun salarissen aanpassen op de minst verdienende dienaren van dit land; de 'Schuurman-norm' is dan geboren.

Schuurman borduurt zijn hele leven voort op het werk van zijn leermeester Van Riessen. Diens hoofdwerk was "De maatschappij der toekomst". In de maatschappij van Schuurman is er geen ruimte meer voor toekomst. Voor de toekomst van een maatschappij is er ruimte nodig voor nieuwe initiatieven vanuit deze maatschappij. Ook financiële ruimte. Welnu, wie straks meer verdient, moet zijn geld afstaan aan de Staat. Het is straks niet meer mogelijk om vanuit de maatschappij eigen initiatieven te ontwikkelen èn te bekostigen! Daarvoor zijn immers mensen nodig die iets meer kunnen missen. Volgens Schuurman moet iedereen die iets kan missen, dit laten afvloeien naar de staatskas. De overheid bepaalt immers wat er wordt geïnitieerd en wat er gebeurt, en niet de burgers.

Schuurman keert de verhoudingen om. Vrije ondernemers zijn ambtenaren geworden. Vrij burgers staatslakeien. Zelfs de notie van solidariteit, van 'de sterkste schouder, de grootste lasten' is niet de werkelijke drijfveer. Het werkelijke motief van deze senior van onze Eerste Kamer der Staten Generaal is tegemoet komen aan sluimerende gevoelens in de samenleving. Wat nu, als meerverdieners grote financiële verantwoordelijkheden blijken te bezitten? Richting ouders, landbezittingen, kerkelijke of charitatieve instellingen? Daar heeft Schuurman lak aan. Zoals zijn partijgenoten in het kabinet meewerken aan het creëren van een politiestaat waarin elke fatsoenlijke burger onder curatele wordt gesteld, zo pakt Schuurman het anders aan. De financiële mogelijkheden om zich te handhaven tegen het staatsgeweld moeten eraan geloven. Het initiatief van het volk moet worden gebroken.

Ten slotte een citaat van prof. dr. ir. H. van Riessen, de leermeester van Schuurman: "Het is immers zo dat de maatschappelijke tendenties in de richting van de totalitaire maatschappij wijzen, maar bovendien (blijkt), dat de benadering van onze samenleving met de idee en de praktijk van haar planmatige beheersing haar op een weg voert, waarop men van kwaad tot erger voortschrijdt. Door de opheffing van de soevereiniteit in eigen kring, krijgt de maatschappij reeds een totale, collectieve structuur, terwijl door de overschrijding van het critische punt in de balans van gezag en vrijheid ten behoeve van de gecentraliseerde beheersing der toekomst, men gedwongen wordt tot een slechts door de mogelijkheden van de planning gelimiteerde procedure van vrijheidsbeperking."

Schuurman heeft veel boekjes gelezen en geschreven, maar heeft er klaarblijkelijk van meet af aan niets van opgestoken.

Leuke actie

Sinds vanochtend lees ik de NRC Next. Vijf weken lang voor slechts vijf Euro, en dan op zaterdag in plaats van de NRC Next de NRC Handelsblad zelf. Daar moet dus flink geld bij worden gelegd. En dat is ook de reden waarom ik het doe. Voor vijf Euro krijg je vijf weken lang genoeg bewijsmateriaal door de brievenbus over het misdadig karakter van de journalistieke elite van Nederland, en bovendien draai je ze ook nog eens een financiële poot uit. Het gaat al slecht met de NRC en haar zusje Next. Als iedereen ingaat op deze aanbieding zal er weer een linkse journalist de laan uitgaan.

In de Next van vandaag een groot artikel van Rob Wijnberg over Susan Sontags filosofie van de beeldcultuur: "Kijken, kijken, maar vervolgens niets doen".
xxxxx

Dodenherdenking 2009

Een samenleving die de dood naar de rand van haar bestaan heeft verdrongen, is een onwerkelijke samenleving. Ondanks de Heideggeriaanse wijsheid dat juist de begrensdheid van het leven door de dood dit leven zinvol maakt, is mijn ervaring precies andersom: waar de dood naar de rand is geduwd, wordt de wereld gek. Behalve voor hen die in de nabijheid van Onze-Lieve-Vrouwe de liturgie van wijn en sigaren vieren.

Maar nog steeds voelen wij ons in Nederland Anno 2009 verplicht om aan de vooravond van 5 mei, Bevrijdingsdag, op 4 mei 'onze doden' te herdenken. En ook de zogenaamde 'Dodenherdenking' van dit jaar werd in ons land wel heel bijzonder gevierd. Met dreigementen aan reeds overleden personen. Want wat is het geval? Het Algemeen Dagblad had gisterochtend op de voorpagina een foto geplaatst van de dader van Koninginnedag. Het bleek een 'verkeerde' Karst T. te zijn. Het AD had de foto van Hyves gehaald nadat SBS 6 hetzelfde had gedaan in een televisie-uitzending. Maar waar SBS nog een balkje voor de ogen had geplaatst, liet het AD zelfs dit weg. En toen bleek het een andere, een 'verkeerde' Karst T. te zijn die men had geplaatst. Zelfs geen familie. Een verkeerde, ondanks - naar zeggen van het AD - de getuigenverklaringen van vier bekenden van Karst T. die hadden verklaard dat dit de juiste Karst T. was.

En nu komt het: de 'verkeerde' Karst T. kreeg meteen talloze dreigementen, haat- en dreigmails toegezonden. Dreigmails aan iemand die al dood is - je vraagt je af: hoe slim zijn al die dreigende Nederlanders?

Maar goed: dit plaatst het fenomeen Dodenherdenking in een ander perspectief. Doden hoef je niet alleen te herdenken (zeven minus één); je kunt ze ook bedreigen. Waarmee? Met mails en met haat.

Is dit surreëel? Niet minder surreëel dan de dag na Dodenherdenking een popfestival organiseren waarmee alle vrijheden anno 2009 worden gevierd en dit direct koppelen aan WO II en Anne Frank en de hele rataplan.

Eén van die vrijheden die met popfestivals worden 'gevierd', is het ongeremd haat spuien op Internet. Een andere vrijheid is het plaatsen van foto's van onschuldige personen op de voorpagina van kranten en ze presenteren als meervoudige moordenaars. En de vrijheid om de doden te haten. En natuurlijk de vrijheid van het AD om de 'verkeerde' Karst T. af te schepen met een bosje bloemen en een paar honderd Euro schadevergoeding (dit laatste is natuurlijk giswerk).

Een ander surreëel moment beleefden afgelopen zondag enkele Apeldoornse kerken. Diverse kerkdiensten werden verstoord door Duitse sekteleden die de kerken ervan beschuldigden schuldig te zijn aan de moord op Koninginnedag. Omdat ze 'net als Lot bij Sodom bleven wonen'. Nu werd Lot later in het Nieuwe Testament een rechtvaardige genoemd, maar sekteleden zijn blijkbaar niet zo Bijbelvast. Zelfs de dode Lot wordt gehaat en dreigementen vliegen in het rond.

Een laatste surreëel moment beleefde ik gisteren in Antwerpen. Ik zat in het Hilton Hotel te eten, samen met mijn vrienden dr. Pieter Huys en Tom Zwitser. Zo rond het moment van herdenken begon een bejaarde vrouw te raaskallen. Ze was waarschijnlijk dronken. Door enkele personeelsleden werd ze 'begeleid' naar meer gepaste oorden. En we kregen een excuus. "Waarvoor?", vroeg ik, want wij hadden geen last van haar gehad, "zolang het personeel maar niet schreeuwt, valt het nog wel mee". De Nederlandse stagiaire keek me niet begrijpend aan en liep weg. Niet de vrouw was onwerkelijk, wel onze Nederlandse stagiaire. Na de maaltijd stonden we op en staken een sigaar op: een Justus van Maurik.

Onder de voet van de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal vroeg ik me af: waarom herdenken we de doden? Doden herdenken doe je in de kerk door een Heilige Mis op te dragen. De dood zelf herdenk je niet - de dood is niet te denken, laat staan te herdenken. Je kunt wel doden herdenken die in werkelijkheid nog leven. Zelfs na het sterven. En ook het sterven is te gedenken. Hierdoor zijn we in staat ons leven zo te leven dat het zelfs voor onze kinderen tot een gedenkwaardig leven wordt.

De liturgie van de oude wereld loopt niet synchroon met die van de nieuwe wereld. Voor mij vielen gisteren het gedenken van het sterven en het vieren van de vrijheid samen in het drinken van een glas wijn met vrienden, in het oudchristelijk 'tolereren' van een raaskallende oude vrouw en in een goede sigaar achteraf. In het moment dat de rook van Justus van Maurik omhoog slingerde langs de spits van de Onze-Lieve-Vrouwe.

De adem van de antigod

Kun je je onttrekken aan de techniek? De techniek die je lichaam uit elkaar trekt, functies vervangt, je meeneemt in een stortvloed van veranderingen, hypes en nog meer getwitter? 'Het ritme van de techniek' weergalmt op de adem van de antigod. We pluggen hem in; we vloeken en krijten de internetfora vol uit dankbaarheid door deze antigod. De ritme's maken ons wilder en wilder. Uitstappen kan niet meer, want we zijn al 'uitgestapt'. We hebben ons deels laten uitstappen door machines die aanvullen en overnemen. De machine prikkelt; wij twitteren terug.

Is het nog mogelijk je te onttrekken aan het beslag dat techniek op onze levens legt? Ook andere conservatieven stellen zich deze vraag. Eén van hen - Frank Verhoef - citeert in dit verband Michel Onfray, een moderne Franse filosoof: "Vast niet (...) want geavanceerde technologie zorgt ervoor dat terugkeer van die weg moeilijk en onwaarschijnlijk wordt. Je kunt er weerstand aan bieden, er onwillig in meegaan, en haar een tijdje links laten liggen, maar je instemming is onvermijdelijk, omdat de veranderingen in de wereld je tot een nieuw ritme verplichten." Het ritme van de techniek neemt je mee. Mediafilosoof Jos de Mul sprak al eerder over de externalisering van onze lichaamsfuncties. Lichamen veranderen niet alleen door techniek (implantaten en protheses), zaken als geheugen en denkvermogen zijn makkelijk te externaliseren en liggen door hun indringende werking en gebruikmaking ervan voor ons bevattingsvermogen in het verlengde van onze eigen lichamelijke functies.

Je aan de techniek onttrekken heeft voor moderne mensen dus iets als je losscheuren van onderdelen van jezelf. Onze verworvenheden zijn meer dan onze kinderen: het zijn onze lichaamsonderdelen geworden. Onze verlangens worden ons aangereikt via de media, en vinden vaak hun vervulling in het gebruik ervan. Geweldsspelletjes, erotische sites, harde actiefilms of juist romantische films, voortdurende muzikale omgeving via radio of een MP3-speler - elke mediale vraag creëert een behoefte aan consumentenbevrediging.

Daardoor verandert de wereld waarin we leven. De moderniteit van de toekomst bestaat niet meer uit constitutionele, publieke en maatschappelijke dimensies, debatten en stelsels; de moderniteit van de toekomst bestaat uit bedrading, machines, signalen en prikkels. Alles wat de roes van pixels en bytes verstoort, brengt verstoring teweeg in ons moreel-culturele huishouden. Dan komt eruit wat er in wordt gestort: primaire uitroepen, banaliteiten, scheldwoorden, blasfemische wartaal. Het succes van de lichaamsaanvullende machines is voor een groot deel te verklaren uit het feit dat 'de machines' (en haar bouwers) beter dan wijzelf doorhebben wat onze drijfveren zijn. Een machine neemt taken van ons over, voor ons gemak. En een mens wil graag overgenomen worden. De mens is de manager - het besturingssysteem - van zichzelf dat taken uitbesteedt, updates download en extensies en uitbreidingen aan- en afkoppelt.

Machines doen iets met onze lichamen en doen ook iets met onze emoties. En het zijn vooral de media-apparaten die - behalve seks- en plaatsvervangende schaamte-machines - ons aankoppelen aan woedemachines. Alles wat natuurlijk, geestelijk en klassiek is, maakt de media-mens woedend. Niemand kan zich nog een mannelijk lid voorstellen zonder het 'medium' condoom; iemand die zich dat (nog) wel kan voorstellen, maakt ons heel erg kwaad. Niemand kan zich een vrouwelijke baarmachine voorstellen zonder 'medium' pil. Ouderlijke opvoeders zonder 'medium' kinderdagverblijven, humor zonder medium 'cabaretier', religie zonder medium 'Da Vinci Code', moed zonder medium 'atheïstische columnist' - zonder medium zijn de werkelijke dingen kaal en naakt.

De machine als lichaam is er niet opeens gekomen. Alles was ons al eerder uit handen genomen door pre-mediale organisaties die als voorafspiegelingen en voorbodes van de echte machines alvast levensfuncties van ons overnamen: staat, markt, cultuur en media. De politiek van de ideeën leverde al het nodige voorwerk. Toen de mens nog in ideeen geloofde, werd het normale al in de beklaagdenbank gezet en werden er door filosofen revoluties ontketend om de oude goden te straffen. Via literatuur, filosofie en politiek kreeg de perversie een prominente plaats in onze maatschappij. En leverde ons uiteindelijk schrijvers op als Michel Onfray.

Zo iemand als Michel Onfray haat het normale en koestert de perverterende machine van een wereld zonder traditie en zonder het goddelijke. In zijn boek Atheologie schreef hij: "De drie monotheïstische godsdiensten delen, gedreven door één en dezelfde genealogische doodsdrift, een aantal afkeuringen: afkeer van de rede en de intelligentie; afkeer van de vrijheid; afkeer van alle boeken uit naam van één enkel boek; afkeer van het leven; afkeer van seksualiteit, vrouwen en genot; afkeer van het vrouwelijke; afkeer van lichaam, verlangens en driften..."

U begrijpt: volgens Onfray is de Rede het Systeem van de externe Rede buiten de mens om. De intelligentie, dat zijn de apparaatjes en databases waar mensen aan vast liggen gekoppeld. Ware vrijheid is het uit handen geven van geweld, gezagshandhaving, opvoeding en huishouden. Liefde tot de boeken manifesteert zich in afkeer van de Great Books. Liefde tot seksualiteit wordt uitgeleefd in een wereld waarin sekse taboe is en de technische hulpmiddelen de psycho-emotionele agenda bepalen. Liefde tot de vrouw is vooral liefde voor het carrière-ding dat we 'vrouw' noemen en haat tegen moeders en vrouwelijke vrouwen. Het ware genot minacht het gewone, het kleine en het goede leven; het smacht naar een schotel vol haute cuisine waar honderd arbeiders in Bangladesh een dag voor moeten werken en waar een kind uit Europa een uur van kan leven. De driften, dat zijn de computerspelletjesdriften die er in ons overblijven wanneer we elke gezonde drift - vader- en moederschap, verdedigingsdrang, geweld en eerbied - naar het grof vuil hebben uitgedreven.

Ooit (zo ongeveer tijdens de Verlichting) koesterde de moderne mens de mythe van de natuurtoestand - een toestand zonder traditie, bezit, institutie, God en moraal. Men ging in projecties, concepten en beelden geloven en verklaarde de natuur tot 'concept'. Toen men de ijslaag van deze optimale toestand meende te hebben bereikt, zakte men pardoes door het ijs. De 'natuur' bleek slechts een laagje dun vernis waaronder de omkering ervan leefde. De drift om de natuur te bereiken, leverde ons slechts een De Sade op en een La Mettrie; natuur, dat was een optelsom van perversie en materie (techniek) en werd ons door de politiek van de revolutie naar binnen gelepeld.

Toen we het lichaam hadden herontdekt, zonder moraal, godsbeelden, man- en vrouw-rolmodellen en historisch aanslibsel, merkten we dat het lichaam slechts 'lichaam' kon zijn in de omkering ervan: het machinale antilichaam - de machine die de perverse en lage driften kon vormgeven en doorgeven. In het begin van de moderne tijd had men nog wel dit probleem: concepten waren minder sterk dan de verfoeilijke natuur. Pacifisme en moralisme moesten steeds het onderspit delven tegenover de genen en de natuur. Dus moesten de faalbare ideologieën machines worden. Gedachten moesten vorm krijgen in metaal en kunststof. De machines kwamen er en bleken 'echter' dan de wereld zelf.

Ook Anno 2009. We communiceren steeds meer via GSM e.d. al zien en spreken we elkaar steeds minder. We vrijen nu steeds meer, en wel met dank aan de technische middelen, we zijn nu zelfs veel vaker verslaafd, en vinden normaal verkeer steeds minder wat aan. We steken geen pink meer uit naar ons criminele puberkind; en botvieren deze geweldloosheid in het zwelgen in horror en extreem geweld op de beeldbuis. Nog nooit ware we via enquêtes zo respectvol en tegelijkertijd zo ongeïnteresseerd in onze ouders en buren.

De overdrijving in de techniek is de nieuwe standaard; ze is de nieuwe natuur. Wie tegen de machine is, is dus onnatuurlijk. Wie tegen de condoom is, is tegennatuurlijk. Wie kinderen krijgen normaal vindt, zondigt tegen de natuur van man en vrouw. Wie geloof normaal vindt, overtreedt het gebod van wetenschap en machinewijsheden. Wie zelf zijn kinderen op wil voeden, is asociaal. Wie religieus is, is hypocriet. Want moraal is wetenschap, en wetenschap dat is een machine.

Waar de oude goden zwijgen, twitteren de nieuwe ons vrolijk toe. De oude wereld, de traditie en de natuur - dat zijn slechts concepten en verouderde beelden. De beeldbuizen, die zijn echt. Want daarmee zien we de wereld. De machines, die zijn echt, want daarmee leven we op de adem van de antigod. Zie daar maar eens vanaf te komen. Volgens Onfray kan het niet. Maar elke machine heeft een aan- en uitknop. Ook machines die 'Onfray' heten.

Rechtse media

Waar zijn de rechtse kranten? De rechtse omroepen? De journalisten, opiniebladen? Waar is de stem van de rechtse, hardwerkende Nederlander? Deze rechtse Nederlander werkt hard, stemt zo nu en dan op min of meer rechtse kandidaten, maar heeft geen stem. Rechtse mensen zijn nogal stom; men laat zich toespreken, maar spreekt zelf nauwelijks. Maar bij sommigen is er een zekere irritatie te bespeuren, en de laatste tijd steekt keer op keer de vraag op: waar zijn de rechtse media?

Om ons tot de krant te beperken: waar zijn de rechtse kranten? Volgens de conservatieve publicist en Elsevier-columnist Bart Jan Spruyt zijn alle kranten en opiniebladen één pot nat. Uitgezonderd de Telegraaf en Elsevier is alles volgens Spruyt "links van het midden". Alles wordt door linkse mensen volgeschreven en door het grote geld gedicteerd, gesaneerd en gefuseerd. Volgens Spruyt zijn de opiniepagina's het eerste slachtoffer van de bezuinigingsdrang van de geldschieters. Spruyt betreurt dat; kranten zijn volgens hem cultuurdragers die voor kwaliteit en pluriformiteit in moeten staan. Zijn collega-columnist bij Elsevier, Simon Rozendaal, zegt het iets anders: wat ontbreekt zijn media waarin rechts en intelligent worden gecombineerd. Met dit criterium valt ook de Telegraaf volgens hem af en blijft de Elsevier alleen over. Hoe dan ook, rechtse media zijn er nauwelijks, en als ze er zijn, dan zijn ze volgens Rozendaal dom. Twee opmerkingen.

1 Wat is rechts? ~ Enige tijd geleden deed de VU-politicoloog André Krouwel onderzoek naar het zogenaamde 'linkse' karakter van de Nederlandse kranten. Hij vond dit wel meevallen. Wat is volgens hem rechts? Krouwel: "In een links artikel over economie staat bijvoorbeeld dat de staat meer moet ingrijpen of dat de topsalarissen lager moeten. Een rechts artikel prijst de marktwerking en stelt dat er meer aan de de vrije markt moet worden overgelaten." Nu is Krouwel zowel wetenschapper als PvdA-lid. U mag raden uit welken hoofde hij - en waarschijnlijk al zijn soortgenoten - nog steeds de karikatuur wat betreft rechts in stand houden. 'Rechts' is volgens Krouwel hetzelfde als 'liberaal', en wie liberale neigingen vertoont, vertoont dus ook rechtse neigingen. Een rechts standpunt zou kunnen zijn: "De economie heeft nooit het eerste en het laatste woord, evenmin als dat de politiek dat heeft." Een ander rechts standpunt zou kunnen zijn: "Het probleem ligt niet in overheidsingrijpen of topsalarissen, maar in de structuur van multinationals an sich evenals in het bestaan van de managementcultuur en het fenomeen 'manager'." Ook wie het hele onderzoeksrapport van Krouwel en zijn medewerkers leest, komt er neit echt achter wat 'rechts' nu precies inhoudt. Het is vooral twee punten: voor een vrijere economie en tegen (ongeremde) immigratie. Krouwel gaat er vanuit dat er sowieso rechtse kranten bestaan. Het veld dat hij aantreft deelt hij dus op in 'links' en 'rechts'. Dat wat voorhanden is, bepaalt zijn visie op rechts. Bijvoorbeeld: wie vaak rechtse politici citeert, is eerder 'rechts'; maar ook: de kranten die 'rechtse politici' vaak citeren, hebben dan ook meteen iets met 'rechts' van doen. De mogelijkheid dat 'rechts' iets anders zou betekenen dan een PVV verkondigt, of de mogelijkheid dat er misschien helemaal geen 'rechtse' media zijn te vinden is in dit onderzoek bij voorbaat uitgesloten. Natuurlijk: rechts is te hanteren als een relatief begrip in een links-rechts-spectrum. Hierbij twee opmerkingen:
1) Dit onderstelt een 'rechts' medium representatief is voor een bevolkingsdeel dat zich 'rechts' zou noemen. Deze vermeende representatie is juist het probleem: worden 'recthse' mensen wel vertegenwoordigd? Nu bepaalt het links-rechts-spectrum van de media de inhoud van rechts' bij de burger. Als het ware een omgekeerde representatie: de burger vertegenwoordigt de media. Op zichzelf al een 'anti-rechts' statement.
2) Het probleem zit niet alleen in het onderstellen van een rechts publiek en in het omkeren van de representatie; het probleem is allereerst: is er een rechts volksdeel dat zichzelf 'rechts' noemt op basis van specifieke rechts punten die - al dan niet bewust - zijn ontleend aan een coherent waardenstelsel dat als fundamenteel 'rechts' kan worden bestempeld, in relatie tot een soortgelijk 'links' waardenstelsel? Het zichzelf 'rechts' vinden is een groot probleem - want wat denken anderen daarvan - en wordt bovendien versterkt door media en mediaonderzoeken die 'rechts' labelen op thema's waar misschien wel klassieke rechtse mensen voor terug zouden schrikken (en die zich dus ook niet als 'rechts' zullen manifesteren, zelfs al zouden zij het echte 'rechts' vertegenwoordigen). Dit is een ingewikkelde manier die eigenlijk op één ding neerkomt: maak eerst maar eens duidelijk wat 'rechts' is, ongeacht politiek, economie en media. Dan pas praten we verder.

2 Wat is een rechts medium? ~ De vraag naar rechtse media is niet alleen een vraag naar 'rechts', maar ook een vraag naar de media zelf. De genoemde Rozendaal en Spruyt lichten beide een tipje op van wat een medium, zoals bijvoorbeeld een krant, zou moeten zijn. Volgens Spruyt is een krant, naast de verschaffer van nieuws, "een cultuurdrager die voor kwaliteit en pluriformiteit in moet staan." Rozendaal zegt het ietwat simpeler: een krant moet intelligent zijn, scherp en mag zeggen wat je zelf niet denkt. Dit laatste aspect - de lezer confronteren met zaken die buiten het directe blikveld en primaire bevattingsvermogen van de lezer liggen - is een aspect dat verder reikt dan het eenvoudige feit van nieuwsvoorziening. Kranten moeten de burger als het ware open minded houden; een kritische krant moet de lezer kritisch houden; een intelligente krant daagt de lezer uit en vormt deze ook. Dat klinkt mooi, maar bevat tegelijkertijd een probleem. Rozendaal gaat, en in zekere mate ook Spruyt, uit van een zeker eenrichtingsverkeer tussen medium en ontvanger van de boodschap (de lezer). De burger is geïnformeerd met de informatie die hem verschaft is door kranten, de richting van zijn denken is gestuurd door de kritische vraagstellingen van de journalist, de abstracte intelligentie is uitgerust en voorzien van bronnen, beelden en concepten die voordien zijn ontsproten aan het journalistieke en politiek-bestuurlijke discours.
De krant als medium is dus niet, zoals Spruyt zegt, een "cultuurdrager", maar allereerst een cultuurvormer. Vooropgesteld dat de cultuur - ook de politieke cultuur - niet zonder media als dragers kan bestaan en kan worden overgedragen. Wij delen deze vooronderstelling uiteraard niet. Volgens deze insteek is de krant slechts cultuurdrager indien cultuur het resultaat is van ons denken. Indien de cultuur - en dat lijkt mij toch een juistere benadering - echter op een fundamentele wijze aan dit denken en aan de media voorafgaat is elke pretentie van een medium om cultuur te vormen niets anders dan cultuurvervorming. Cultuur is het geheel van uitingsvormen van een onderliggende werkelijkheid: die van de geschiedenis, de natuurlijke bepaaldheden en religieuze gesteldheden van een land. Iedere vorm van 'hogere' cultuur is niet meer dan een bijzondere uiting van de algemene - 'lagere' of populaire - cultuur van een natie. Een rechts medium moet doordrongen en doordrenkt zijn van dit besef. Een krant kan dus nooit een cultuurdrager zijn; alleen dat wat groter is dan de krant, bijvoorbeeld bepaalde historisch verwortelde instituties, kan zo'n drager zijn. En, eigenlijk kan alleen de ondergrond die aan deze verwortelde instituties vooraf gaat de werkelijke drager van een cultuur zijn. Voor rechtse mensen is het politieke of economische discours van secundair belang, ook wat betreft een medium als 'krant'.
Waar het om gaat is verworteling in de cultuur en de verbondenheid aan instituties zoals huwelijk, kerk en volk, maar ook ondernemingen, gildes en adel - of instituten die daar in onze tijd op lijken. Het zijn deze instituties die voor de openheid zorgen; hun belang is de motor achter de vraagstelling van de journalist, is het intellectuele referentiekader waarin opinies worden vormgegeven. Niet de krant zorgt voor de openheid; het instituut zorgt voor openheid én verworteling. De krant is het medium dat de burger deelgenoot maakt aan de beweging van natuur, geschiedenis en godsdienst van een volk, van verbanden. De krant is een middel om te verwortelen door verwortelde kennis te verkrijgen, geijkt in de traditie van instituties die hun waarde hebben bewezen. Een rechts medium is dus een expliciet medium.
In dit opzicht is Het Financieele Dagblad een rechtsere krant dan de Telegraaf, aangezien het belang van de eerstgenoemde krant duidelijk is en expliciet wordt gesteld. Maar het karakter van een rechts medium gaat verder. Een rechts medium, zoals een krant, expliciteert niet alleen de grondgegevens van een cultuur, zoals natuur, historie en godsdienst, maar impliciteert bovendien ook. Ze impliciteert namelijk het a-politieke aspect van het leven. Een rechtse krant is zakelijk omdat het apolitieke leven - het dynamische leven is zelfs fundamenteel a-politiek van karakter - zich niet leent voor medialisering. Volkscultuur leent zich niet voor een weergave in artikelen over lifestyle, in vrouwenpagina's of sportkaternen. Een rechts medium kent hierin haar maat. Waarom zouden burgers in Appingedam geïnteresseerd moeten zijn in voetbalelftallen uit Tilburg? Aandacht voor Tilburgse voetballers, degenereert juist het belang van het plaatselijke elftal. Aandacht voor shows in het Amsterdamse Carré inflateert de theatervoorstelling van de plaatselijke toneelvereniging.
Een rechts medium kent dus niet alleen de wortels van het publiek, het belang, maar ook de maat van haar publiek. Deze maat is allereerst menselijk. Een economische krant schrijft niet voor ondernemingen, of economisch geïnteresseerden, maar voor ondernemers. Een gewone krant schrijft over politiek gericht aan burgers van een land, een landsdeel of een stad over bestuurders die een ambt bekleden, een roeping dienen te hebben en opereren op de basis van publiek belang en publiek vertrouwen, welke is gelegd in de specifieke geschiedenis van bijvoorbeeld ons land. Een Nederlandse rechtse krant ontkomt dus niet aan banieren en vaandels in de zin van "Kerk, Vaderland en Oranje".

Wie bovengenoemde twee punten leest, merkt vanzelf de afstand tussen het ideaal van een rechts medium, zoals een krant, en de werkelijkheid van Nederland Anno 2009. Is bijvoorbeeld een krant als de Telegraaf een rechtse krant? Haar verworteling in de Nederlandse geschiedenis gaat niet verder terug dan de kabinetten Paars 1 en 2, en de invoering van de Wet Gelijke Behandeling. Het Oranjehuis is een fenomeen uit de Royalty-watch (dat is een onderafdeling van de Society-watch) en daarnaast een storende kostenpost die kruideniersachtige lezers uit Almere maar niet willen begrijpen. Wel beseft deze krant dat het a-politieke onderdeel is van het belang van de burgers. Het is dan ook niet gek dat André Krouwels signaleerde dat op de voorpagina van deze krant zo vaak niet-politieke onderwerpen staan. Maar ook hierin is de Telegraaf een schoolvoorbeeld van het feit dat populaire cultuur geen weergave is van de volkscultuur, maar in een eerder stadium een onmatige karikatuur om op den duur te verworden door een vervangingsmodel van commercieel en stilistisch vormgegeven onderbuiksensaties.
Rozendaal heeft het mis als hij deze krant 'dom' noemt. Het is integendeel een slim product om lezers te paaien als krantenconsument. En dit ze door wel degelijk bepaalde 'rechtse' elementen uit te venten, zoals succesformules etaleren in de vorm van artikelen over topsporters, topondernemers en topacteurs. En ze doet dit door het onrechtvaardige karakter van de moderne verzorgingsstaat en het kunstmatige karakter van onze politieke elite vorm te geven in een niet aflatende stroom van megakritiek. Maar conceptueel deugt deze krant niet, evenmin als alle andere andere kranten, uitgezonderd misschien Het Financieele Dagblad. Moet er dus een 'rechtse' NRC komen? Of een rechtse Volkskrant? Niet voordat we eruit zijn wat een rechts medium precies is. En daarbij moeten we ook andere vragen beantwoorden die we nu moeten laten rusten, zoals: wat is een 'rechtse' journalist? Waarom zijn media, ook 'rechtse', altijd zo door en door saai (en is dit te voorkomen)? En: waarom willen we rechtse media als deze media op den duur toch verlinksen?

Op de vraag waarom rechtse media altijd verlinksen wil ik iets meer zeggen. Als we deze vraag kunnen beantwoorden, en wanneer we kunnen afspreken hoe we in de toekomst zo'n verlinksing kunnen voorkomen, zijn we wellicht in staat om een rechts medium vorm te geven en op te richten. De vraag is belangrijk. Want wie spreekt over 'linkse' kranten, omroepen, bladen en uitgeverijen spreekt vaak over oorspronkelijk rechtse media die links zijn geworden. Wie enkele leden van de oude garde van de NRC bekijkt, zoals J.M. Bik en J.L. Heldring, snapt niet dat de huidige krant bestaat uit Birgit Donkers, Bas Blokkers en Marc Chavannessen. Hetzelfde kan van dagbladen als de Volkskrant en Trouw worden gezegd. Een verwijzing op het proces van ontzuiling, die volgde op de verzuiling, is niet afdoende om het proces van verlinksing te verklaren. Verlinksing is niet een typisch Nederlands fenomeen, al zal in een analyse dit aspect wel moeten voorkomen. Verzuiling en ontzuiling is echter niet de verklaring van dit probleem, maar onderdeel van de vorm van het proces dat we zullen moeten beschrijven en ook dienen te verklaren.
De vraag naar het rechtse medium is één van de belangrijkste vragen voor rechtse, voor conservatieve mensen. Het is niet alleen de vraag naar waar we voor staan, maar ook die naar de wijze van vormgeven, presenteren en institutionaliseren van dat waar we voor staan. Totdat we op een serieuze manier deze klus hebben geklaard, heeft elke column, elk groepsblog een voorlopig karakter. Een aanzet is goed; er zijn echter al zoveel aanzetten in voorlopigheid weggegeven dat de vraag zich aan ons opdringt: is de voorlopigheid die uit alle 'rechtse' columns, oproepen en blogs klinkt, met alle respect, niet zelf een uiting van het onderliggende probleem van 'rechtse media'? En wordt het niet eens tijd een stap verder te zetten, zonder meteen het ei van Columbus gevonden te hebben in allerlei bestaande initiatieven, en onder meteen mee te liften op anderen omdat we ten diepste zelf niet weten wat we willen?

Terug in je hok!

Goed nieuws: de NRC krimpt in. Slecht nieuws: de inhoud blijft hetzelfde. Maar per saldo is het positief: minder meningsuiting, minder slijpstenen op de deurmat, zo vlak voor het avondeten. En wat ook positief is: de inhoud wordt steeds meer voorspelbaar. Want dat Joost Zwagerman zijn column is afgenomen, lijkt op het eerste gezicht jammer, maar is natuurlijk goed nieuws. Want straks is er alleen nog het gehuil van Jan Blokker, Elsbeth Etty, Bas Heijne, Heleen Mees en meer van dat volk dat alles wil zijn, behalve 'volk'.

Gedwongen door de krimpende markt voor NRC-journalistiek en voor journalistiek in het algemeen is ook de NRC Handelsblad gedwongen in te krimpen. Ze doet dat door net als kranten als de Volkskrant en de Telegraaf enkele katernen af te stoten. In het geval van de NRC zijn dat: 'Zaterdag etc.' en het 'Magazine M'. En door freelancers te laten wieberen, zoals Joost Zwagerman.

Het 'vertrek' van Zwagerman - omdat hij te 'rechts' zou zijn voor de NRC - werd al gauw opgeklopt door 'media' als Geenstijl.nl, DeDagelijkseStandaard.nl en de Elsevier. Met name de informatie die door Joost Niemöller was opgevangen op het literaire boekenbal gaf daar op het eerste gezicht voldoende aanleiding toe: "We informeerden bij Joost. Het was echt waar. Zijn stukjes over dat Wilders geen fascist is, waren de alsmaar verder verlinksende NRC hoofdredactie in het verkeerde keelgat geschoten. Joost vertelde dat hij er al eens voor gewaarschuwd was door Max Pam (niet op de foto): Als je kritisch bent over links, nemen ze je column af. Alleen Afshin Ellian wordt er nog als dorpsgek aangehouden, en dan nog de oude rot Bik, en de conservatief Heldring, maar die schrijft alleen nog over de steentijd. Verder zijn alle niet-linksen er nu uitgedonderd. Wie het abonnement nog niet opgezegd heeft, kan dat alsnog doen: Discussie vindt in de NRC niet meer plaats."

Toen de Elsevier bij Zwagerman naar een toelichting vroeg (de NRC zweeg in alle toonaarden), bevestigde Zwagerman deze lezing min of meer: "Maar laat ik het zo zeggen: Een collega-columnist zei tegen me: ''Elsbeth Etty, Bas Heijne, Jan Blokker en Frits Abrahams hebben het zeer gezellig met elkaar''."

Zwagerman schrok waarschijnlijk van de implicaties en nam naar pluspost.nl zijn woorden enigszins terug: "“Ik ben niet ‘ontslagen’ bij NRC Handelsblad. Ten eerste ben ik nergens in dienst, dus ook niet bij NRC, maar belangrijker is dat ik gewoon op ad hocbasis voor NRC Handelsblad stukken blijf schrijven, zoals ik dit al jaren doe. Dat betekent dus dat ik nog steeds met enige regelmaat zal blijven schrijven voor de katernen 'Cultureel Supplement' en ‘Boeken’ van NRC Handelsblad. Maar mijn column stopt dus, wat ik jammer vind. Dat is niet fijn, maar we moeten het ook niet groter, dramatischer en conflictueuzer maken dan het is.”

Officieel is dus er niets aan de hand. Joost blijft schrijven over cultuur en literatuur. Dat lijkt heel wat, maar stelt natuurlijk niets voor. Literatuur is volstrekt ongevaarlijk. Waar het op aankomt is dat Joost niet meer het beeld van de NRC mag bepalen. Want net nadat de NRC de vrijheid van meningsuiting heeft ontdekt, moet duidelijk worden gemaakt dat er ook grenzen zijn aan die vrijheid.

Wat bedoel ik hiermee? Onlangs verscheen het boek In dubio. Vrijheid van meningsuiting als het recht om te twijfelen, van de huis-intellectueel van de NRC: Rob Wijnberg. Dit boek wordt door de NRC gepresenteerd als een niet mis te verstaan pamflet over en voor maximale vrijheid van meningsuiting. Maar dan wel voor maximale vrijheid in het algemeen. Buiten de krant. Dus: geef je je medewerkers de maximale vrijheid, dan dien je eerst te zorgen dat je de juiste mensen deze vrijheid geeft.

Daarbij denk ik als voorbeeld aan mijn eigen trouwerij. Op het feest mochten de gasten van ons zoveel mogelijk drinken als men wilde en ook wat men ook maar wilde. Nu, met het gezelschap dat ik had uitgenodigd in het achterhoofd, konden wij dat rustig zeggen. En dat dit inzicht juist was, bleek dan ook achteraf: de rekening viel reuze mee.

Het lijkt alsof de NRC hetzelfde denkt: geef maximale vrijheid aan hen die toch al blèren wat we willen horen, en stop de wederspannigen in het hok van de cultuur. Want wanneer je mensen als Jan Blokker, Youp van 't Hek en Frits Abrahams de maximale vrijheid gunt, staat het resultaat al bij voorbaat vast. Als dienaren van de NRC-agenda zullen ze geen gelegenheid voorbij laten gaan om het libertijnse kwaad aan de kaak te stellen: christendom en rechtspopulisme. En men zal eveneens geen gelegenheid voorbij laten gaan het werkelijke kwaad ongeloofwaardig te maken.

En dat alles natuurlijk in naam van de beschaving. Beschaving, dat is twijfel. Vrijheid van meningsuiting is volgens de NRC (volgens Wijnberg) niet zozeer het hebben, verdedigen en zeker stellen van opvattingen, maar het betwijfelen van het bestaan van opvattingen in het algemeen. Beschaving is ondergraving. En wie niet twijfelt, is een vijand van de beschaving. Christenen zijn dus vijanden, evenals Wilders. Vijanden bespot je, en demoniseer je. Via columns en cartoons en hoofdcommentaren. En voor de rest speel je met namen, woorden en ideeen. Zoals Wijnberg in zijn boek Nietzsche & Kant lezen de krant. Wat heeft Nietzsche met Kant te maken? Niets. Maar via de NRC heeft alles met alles te maken. Een goed NRC-artikel geeft de lezer de indruk dat deze lezer het centrum van het bestaan is. Dat hij vanuit de Kantiaanse wijsheid dat alle denken over het bestaan in het denken zelf begint, uitkomt bij de absolute Wil tot Macht van Nietzche. Een macht die afbreekt en betwijfelt, om daardoor nog meer de glorie van de naakte NRC-lezer te manifesteren.

Kijk, dat deed Joost nu niet goed. Hij zei de laatste tijd van die rare dingen. Namelijk dat Wilders geen fascist was. En dat dezelfde mensen die voorheen altijd schimpten op kerk en christendom - en dat nog steeds doen - dit niet met de islam uitvreten. Dat Zwagerman hierbij ook de naam van Jan Blokker noemde, was natuurlijk niet zo verstandig. Jan Blokker is namelijk een monument in dit polderlandschap en is bovendien iemand die nooit vergeet wat anderen hem aandoen, en die hen zal bezoeken tot in het duizendste geslacht. Het was dan ook niet vreemd dat Joost Zwagerman eruit werd gewieberd bij monde van NRC-adjunct-hoofdredacteur Bas Blokker - geheel toevallig ook nog eens de zoon van Jan Blokker. Jan heeft een goede verstandhouding met zijn zonen, schrijft er zelfs boeken mee over de Bijbel en zo. Maar dat staat er natuurlijk geheel buiten.

Maar goed. Nu is Joost timide. En dus wat geïn-timideerd. En dus zei Joost in een mail aan pluspost wat anders dan dat hij zei tegen Joost Niemöller op het boekenbal. Het zelfreinigend vermogen van de grachtengordel-elite werkt namelijk uitstekend. Raak je in ongenade, dan heb je een probleem. Wie recenseert je boeken dan nog? Wie schuift je de werkelijk lucratieve opdrachtjes toe - waardoor je in staat bent je grachtenpand te betalen?

Dus legt Zwagerman zich neer bij de keuze van de NRC voor aanstormend talent, zoals Jan Blokker en Youp van 't Hek. Al gaat die keuze noodgedwongen ten koste van de representanten van oude garde, zoals Joost Zwagerman. Terloops tast Zwagerman dan eventjes het wezen van de NRC-ideologie: "De ironie wil dat ik vorig jaar de Gouden Ganzenveer ontving voor mijn gehele oeuvre, en in het bijzonder, zo bleek uit de laudatio, voor mijn bijdrage als publicist aan ‘het debat’ en ook voor mijn column in NRC Handelsblad. Dan zou je kunnen denken: daar is NRC Handelsblad erg trots op, dat men deze voor zijn column bekroonde columnist in huis heeft." Ja, Joost, het gaat om de ironie. Die blijft. Ook nadat jij bent heengegaan en je levensdagen mag verslijten in het dal van de letteren.

Conservaditis

Hans Jansen heeft zijn biezen gepakt bij het conservatieve groepsblog De Dagelijkse Standaard. Dit blog is het zoveelste 'conservatief-achtige' project dat de wereld wil veroveren zonder duidelijke standaard. Waar staat men voor? Voor Amerika, kapitalisme, het Vrije Woord. Waar is men tegen? Dat er een milieuprobleem zou zijn, en dat er een kans bestaat dat de JSF er niet komt. Dit is tegenwoordig conservatisme; het conservatisme dat zelfs een krant als de Telegraaf wil bezigen in haar op te richten televisiezender 'voor wakker Nederland'. En als het conservatisme iets begint, dan is er meteen heisa in de eigen tent. Zoals nu bij De Dagelijkse Standaard. Voor mij een reden om mijn felicitatiemail aan dit blog terug te nemen.

Conservatieve heisa blijft een vreemd fenomeen. Er is heisa rond de creationismefolder die massaal in Nederland is verspreid. Er was heisa rond de perikelen in de katholieke kerk. Er is binnen de VN oppositie van onder meer enkele islamitische landen, Afrika en de katholieke kerk tegen de westerse plannen om homovriendelijkheid wereldwijd op te leggen. U leest erover. Maar niet of nauwelijks op De Dagelijkse Standaard. Of bij de Pluspost van Grimbert Rost van Tonningen, die bijna gelijkertijd van start ging. Daar leest u andere dingen. Bij de eerste 'liberaal-conservatieve' dingen; bij de tweede meer 'sociaal-liberale' dingen. Bij De Dagelijkse Standaard dus dingen waar conservatievelingen onderling heisa over maken. En waarbij de rest van de wereld mag toekijken.

Wat zijn dat voor dingen? Nu, bij De Dagelijkse Standaard is dit duidelijk. Zij schrijven voor iedereen die is geïnteresseerd in artikelen tegen het milieu, voor Amerika (tegen het Amerika van Obama), tegen de Saab Grippen (en voor de JSF), tegen de islam (en voor de Soefi). Geen cultuur, geen religie, geen 'buitenland' buiten de VS om, geen Lifestyle. Wel wat kaal voor een conservatieve stek, zeg nu zelf?

En het zag er nog wel zo veelbelovend uit. Een presentatie in het TV-programma De Wereld Draait Door en wat aandacht in de NRC zetten dit blog meteen op de 'conservatieve' kaart. De mooie lijst van medewerkers maakte de vreemde lay-out goed (met een foto van de haven van Sacramento bij nacht - of iets dergelijks): naast de initiatiefnemers Joshua Livestro en Michael van der Galien, waren dat: Derk Jan van Baar (de enige reden om HP/De Tijd te kopen), Derk Jan Eppink, Hans Jansen (de Arabist), Henk Steenhuis, Arend Jan Boekestijn, Hans Labohm en Bart Jan Spruyt. Bijdragen van derden waren niet welkom; de vaste medewerkers moesten alles volschrijven.

Dit volschrijven gebeurde in de blogvorm: allerlei stukjes en reacties en wat ook onder elkaar, zonder hiërarchie, zonder samenhang, zonder rubricering. Maar wel met 'grote namen'; groot in 'conservatief' Nederland of wat daar voor moet doorgaan. Al gauw bleek het een site te zijn die vooral word volgeschreven door Joshua Livestro en Michael van der Galien. Henk Steenhuis lijkt te druk met z'n andere websiteprojecten, Arend Jan Boekestijn is druk met VVD'er zijn, Derk Jan Eppink is net de EU-campagne voor Lijst DeDecker ingestapt, Bart Jan Spruyt plaatst stukjes die hij overal al plaatst: aankondigingen om door te klikken naar andere standplaatsen (ook hij is een drukbezet man).

Blijft over: Hans Labohm, de man van de duidelijke agenda. Er is volgens hem geen milieuprobleem en daarom houden we (houdt hij) een continue dialoog (monoloog) waarom elk debat hierover maar eens afgelopen moet zijn (Dat gezeur over het klimaat moet nu maar eens afgelopen zijn, 23 febr, en Opwarming van de aarde: is het wetenschappelijke debat nu afgesloten? ook op 23 febr.). Derk Jan van Baar komt er zo nu en dan eens bij kijken, maar voor de rest is de site heel veel Livestro en Van der Galien: door Livestro uitvoerig gepresenteerd als "opvallende nieuwkomer in dit gezelschap", "een man die in ons land nog onbekend is maar die in de Amerikaanse conservatieve bloggerswereld zijn sporen al ruimschoots heeft verdiend". Welke blogs zijn dat? Een aantal worden genoemd: Poligazette, Pajamas Media, Monsters & Critics, Andrew Breitbarts nieuwe site Big Hollywood en "de gezaghebbende politieke website" RealClearPolitics.

Daar kunnen weinig mensen aan tippen. Aangezien de standaard van conservatief Nederland in Amerika staat, is Van der Galien dus een topper. Iedereen was dus zwaar onder de indruk van de man (jongeman). Iedereen, behalve prof. Hans Jansen. Jansen voelde dat hij er in was getuind. Hij, de man bij uitstek die verkondigde dat er niet zoiets als een gematigde islam bestaat; hij, de strijder tegen de islamisering van Nederland; deze prof. Jansen was opeens onderdeel van een project waarin wel tegen de islamisering van Nederland mocht worden geschreven, maar niet tegen de islamisering van 'conservatief' Nederland.

Livestro was namelijk zo netjes geweest Jansen niet te melden dat zijn onvolprezen vriend Van der Galien een bekeerde moslim is, een moslim die al het goede in de islam ziet (zij het de soefische variant) waarbij het kwade in de islam afkomstig is van het christendom. Voorwaar een merkwaardig gezichtspunt voor een Europese conservatief. Hier wordt immers de Europese cultuur tot Indo-Europese cultuur omgedoopt en verdringen de Turkmeense elementen die van het christendom - dat overbodige ding waar conservatief Europa geen boodschap aan hoeft te hebben, en waar De Dagelijkse Standaard dus ook geen boodschap aan heeft?

Jansen was dus niet zo onder de indruk van deze Van der Galien. Integendeel: hij ergerde zich aan deze "scholier" die zich de gelijke achtte van "Einstein": "Scholier correspondeert met Einstein en beschouwt zich dan verder als een belangrijk natuurkundige." Jansen doelde op de discussie tussen Robert Spencer en Van der Galien op de site JihadWatch. En Jansen ergerde zich aan de manier waarop Livestro prof. Jansen aansprak: "Joshua stelt zich tegenover mij op als een leidinggevende die een groepje lastige ondergeschikten moet aansturen." Wie de mails leest die op internet zijn geplaatst, moet prof. Jansen gelijk geven. Livestro biedt geen verontschuldigingen aan voor het feit dat hij heeft verzwegen dat Van der Galien een moslim is; dat had Jansen immers maar uit de Poligazette moeten halen - de stek die blijkbaar iedereen dient te kennen, volgens Livestro.

Dit soort flauwigheden moet een respectabel geleerde als Jansen zich maar laten welgevallen. Conservatief Nederland geeft maar weer eens aan net zo egalitairistisch als Geenstijl of HetVrijeVolk te zijn; elke prof is de gelijke van de student, zolang beide zich maar 'conservatief' noemen (of iets wat erop lijkt). De puriteinse gelijkheidsidee dat de gezamenlijke strijd de verschillen aan de kant zet, is illustratief voor veel rechtse blogs. Rijp en groen dartelt en spartelt daar door elkaar. Natuurlijk, ook bij gebrek aan serieuze media, maar goed: Jansen moest volgens Livestro zijn plek weten en mocht geen vraagtekens zetten bij de enorme staat van dienst van Michael van der Galien.

De resultaten zijn irritant en zelfs stuitend. Aan de ene kant doet men neerbuigend naar het gepeupel toe. Zoals een prominent conservatief intellectueel dat ooit eens zei: "Het volk is het oerschuim" - dat was niet positief bedoeld. Men minacht het volk dat lui is en niet tot hun 67e wil doorploeteren en moeilijk doet over werken voor een loon beneden het minimumniveau. Het volk deugt niet. De hoop moet op iets anders worden gericht: een nieuwe elite, een aanstormende horde. Met wie als voorbeeld? En dan is er ook weer een probleem. De voorbeelden deugen ook niet - ik trek het 'conservatisme' nu wat breder dan De Dagelijkse Standaard. Roger Scruton is dan wel geen fascist, maar past volgens diverse Nederlandse conservatieven wel in het rijtje van uiterst foute Duitse denkers. Of hij is niet accuraat genoeg om als wetenschapper serieus te worden genomen. Dat de staat van dienst van Scruton die van alle Nederlandse conservatieven doet verbleken, mag niet deren.

Ondertussen kreeg ik de afgelopen jaren het advies op te passen voor prof. Von Schrenck-Notzing, en voor Paul Belien, en voor iedereen die uit Duitsland komt, of met Rockford Institute heeft te maken, of met Buchanan. En ondertussen zou Junge Freiheit niet deugen. En zou het oeuvre van iemand als Robert Lemm verbleken bij elke willekeurige column van een of ander conservatief helder licht.

Wat deugt wel? De lijst is gevarieerd. Om me te beperken tot het leesvoer van De Dagelijkse Standaard: Sarah Palin, Livestro, Labohm, Amerika (zonder de Democraten), Van der Galien, de reaguurders op De Dagelijkse Standaard (die niet worden geweigerd, zoals mijn persoon), Soefi, JSF, geld, National Review, vrijheid van meningsuiting, Condoleezza Rice, lage belastingen.

En Hans Jansen? Die deugde eerst wel, maar nu niet meer. Hij moet eerst maar eens zijn plaats leren kennen: naast elke 'conservatieve' student en onder de zelfverklaarde conservatieve Internet-elite. Jansen moet leren dat de conservatieve morele standaard toelaat dat Emails zonder toestemming op internet kunnen worden verspreid. En dat eergevoel iets is voor Burke (en die is allang dood) en niet voor mannen als Jansen. En hij moet de Soefi bestuderen. En hij moet leren dat in het huidige conservatieve Nederland een éénregelige mail al als volwaardige communicatie geldt (niet zo vreemd in een land waar Burke, De Maiste, en Groen zijn verdreven door bloggers en columnisten).

En dat laatste is een punt van kritiek dat elke conservatief ter harte moet nemen; mezelf incluis. Bloggen en schrijven is mooi, leuk en belangrijk. Maar we mogen niet het doel vergeten. Bij De Dagelijkse Standaard moet ik gissen naar dat doel. Jammer, want ik had gehoopt dat het in ieder geval iets zou worden. Nu heeft dat 'iets' een bijsmaak dat het voorlopig ook niet kwijtraakt: die van conservaditis, de ziekte om overal heisa te maken alvorens de standaard het slagveld zelfs maar heeft betreden.

De NRC ~ Een klassiek geval van dictatuur

De misschien wel meest geslepen krant van Nederland heeft het sinds jaar en dag voorzien op alles wat niet libertijns is. Om al haar tegenstanders onder handen te nemen, heeft de NRC Handelsblad - want daar hebben het dan over - verschillende mensen van onbesproken gedrag in dienst genomen. Waaronder Elsbeth Etty. Hoogleraar aan de VU, columnist bij de NRC en fiere draagster van de door haar in 2008 ontvangen Anne Vondelingprijs voor politieke journalistiek. De jury van deze prijs stelde dat "ze voor een waakzaam en goed geformuleerd geluid zorgt in het maatschappelijk debat". En waakzaam, dat is mevrouw Etty, vooral in haar pogingen om iedereen te dwarsbomen die de vestiging van haar libertijnse dictatuur wil voorkomen.

Op haar blogplekje bij de NRC mag Etty zeggen wat ze wil. Ze wil immers toch hetzelfde als de rest bij de NRC: "Liberté, Equalité, Fraternité ou la Mort"? Onder de kop "Katholieke dictatuur" [1] neemt deze onbesproken vrouw het op voor de weerloze comapatiënten in Italië. Het geval Eluana waarin de behandeling van een vrouw werd stopgezet na 17 jaar comateuze toestand - met haar dood als gevolg, is de aanleiding voor Etty's waakzame woorden.

Etty is goed geformuleerd ziedend van woede op Berlusconi, de Katholieke Kerk en alles wat haar in de weg staat. Met instemming citeert ze Vittorio Zucconi, hoofdredacteur van la Repubblica, die schreef: "Een staat die een plek opeist in het bed van patiënten (of geliefden), natuurlijk ‘met de beste bedoelingen’, wat altijd de rechtvaardiging is geweest voor elke ramp in de geschiedenis en de basis vormt van elk totalitarisme, zo’n staat zal dat bed niet meer verlaten, want zulke opdringerigheid ligt in de natuur van elke staat, als deze niet op de drempel wordt tegengehouden. Over de rug van een lichaam dat al 17 jaar wordt gemarteld, pleegt Berlusconi euthanasie op de Grondwet."

Volgens mevrouw Etty (ze buikspreekt via Vittorio Zucconi) mag een staat dus niet "in het bed van patiënten (of geliefden)" komen, ook niet "met de beste bedoelingen", waarna deze Zucconi tussen neus en lippen door verklaart dat deze vrouw al "17 jaar wordt gemarteld". Etty gaat hier op door. De staat die tussen beide komt is een dictatuur, en Eluana werd gemarteld. Door wie? Door de staat en door het Vaticaan.

Ik geloof niet dat mevrouw Etty dit serieus meent. Of eigenlijk geloof ik wel dat ze serieus is, maar dan serieus 'oneerlijk'. Hoezo - als er in huiselijke kring gemarteld wordt, mag een overheid volgens Etty (en Zucconi) niets doen? Als mensen mishandeld worden ook niet? Tenminste niet in de persoonlijke sfeer? De kinderlijkheid van deze redenering - als je het een redenering kunt noemen - is geen bezwaar voor de lezertjes van de NRC. U weet: de NRC heeft dezelfde doelgroep als Geenstijl.nl, en dat is te zien in zowel de inhoud van de krant als in de reacties van de lezers. Het maakt niet uit wat je al medewerker van de NRC/Geenstijl roept; iedereen vindt het geweldig!

Maar wie een term als "marteling" gebruikt wil iets aantonen: namelijk dat het in leven (willen) houden van deze vrouw misdadig en crimineel is - totaal verwerpelijk dus. Het komt er dus volgens Etty op neer dat marteling in alle vormen moet worden tegengegaan. Ook als dat betekent dat de overheid van mevrouw Etty straks in elk ziekbed kruipt - met name dat van comapatiënten - om de stekker eruit te trekken.

Een kulredenering dus, van deze mevrouw Etty. Maar wel doelbewust toegepast. Iedereen die een comapatiënt laat leven, moet straks van Etty vele jaren de gevangenis in. De vervolgstappen laten zich raden: Iedereen die een gehandicapt kind geboren laat worden ook. Iedereen die het goed vindt dat iemand na een ernstig ongeluk, met blijvende gevolgen, wil blijven leven, is dus pervers.

Wat ze een katholieke kerk verwijt, wil deze mevrouw straks massaal toepassen. En de mensen - of ze nu geliefden of familieleden zijn - die nu of straks tegenstribbelen zijn dus min of meer misdadigers. [2]

Het is een goed geformuleerde krankzinnigheid, die op zich al een prijs verdient, van een waakzame vrouw van onbesproken gedrag. Net zo onbesproken als dat van de Italiaanse president die weigerde de noodwet van Berlusconi te ondertekenen. Deze communist is natuurlijk een held in de ogen van Etty - helden moet je bejubelen, ook op NRC-blogs. De onbesprokenheid van Etty had ook iets 'communistisch'. Haar prominente rol in communistisch Nederland is bekend. Ze nam daar weliswaar afstand van (nadat ze enige tijd bij de NRC zat) en bevestigde haar afstand door te trouwen met een andere 'ex'-communist: Gijs Schreuders. Dezelfde Schreuders die erachter zat dat prof. J.A.A. van Doorn uit de NRC werd gesmeten.

Wat mevrouw Etty ook doet, ze doet het geloofwaardig. Toen de macht van de communisten niets meer voorstelde, werd ze natuurlijk anti-communist. Zij het dat de manier van denken niet veranderde. Dissidenten moest het zwijgen worden opgelegd (Van Doorn in de NRC; Fortuyn in het ganse land), de staat moest worden aanbeden, de religie als opium worden bestreden en de resten van de joodse moraal worden ausgerottet.

Wanneer het communisme als dekmantel om de moraal van het jodendom c.q. christendom te vermoorden, dan kies je een andere dekmantel: die van de NRC-columnist. Feiten doen er dan niet meer toe - doen er dan nog steeds niet toe. Dan wordt (blijft) Rome opeens "de paus en zijn antisemieten". Dan prevaleert de "onkreukbaarheid" van de ex-communistische president Napolitano de onaantastbaarheid van het leven zelf.

Welnu; hier zijn twee andere, kleine (voor Etty en de NRC klaarblijkelijk te kleine) feiten:

Ten eerste: De ethiek van Rome over de beschermwaardigheid van het leven is een uitvloeisel van inzichten, in de vorm van encyclieken en andere documenten, die juist vanwege de ervaringen van en de gebeurtenissen in de Tweede Wereldoorlog zijn vastgelegd. Naast toenadering tot de Joden (en tot anderen), het stimuleren van mensenrechten en organen als de VN en de EU, naast een pleidooi voor democratie, de "waardigheid van de mens" en nog vele andere inzichten, stelde "Rome" tegenover de beestachtigheid van het Nazisme een ethiek die het leven koste wat kost moest beschermen. Het is deze ethiek, die een nieuw "nazisme" koste wat kost wilde (en wil) voorkomen, die door Etty wordt geschandaliseerd. Je kunt er ethisch rigorisme in ontwaren, zoals zelfs de conservatief-katholieke Kreuz.net onlangs deed, maar de eerlijkheid gebiedt wel deze motieven te vermelden - een eerlijkheid die een NRC uiteraard niet bezit.

Ten tweede: Joods-achtige ex-communistisch-achtigen als Etty en zo kunnen een voorbeeld nemen aan echte Joden. Zoals Rabbijn Yehuda Levin, woordvoerder van 800 Amerikaanse orthodoxe rabbijnen. In een recente verklaring stellen deze rabijnen zich op achter paus Benedictus XVI. Levin: "I support this move to reconcile the traditionalist faction in the Church, because I understand the big picture, which is that the Catholic Church has a problem. There is a strong left wing of the Church that is doing immeasurable harm to the faith." [3]

Deze "big picture" is niet besteed aan de drijvers van 'Lux et Libertas'. Dirk Jan van Baar wees er op De Dagelijkse Standaard al op [4] dat alle reaguurders zo lyrisch zijn over het stuk van Elsbeth Etty: "De heilige Elsbeth bleek het onderbuikgevoel van haar NRC-lezers goed getroffen te hebben." De hetze van de NRC, en de reacties van het NRC/Geenstijl.nl publiek geeft aan dat de 'klassieke dictatuur' allang geboren is: onder de rook van de NRC.

Noten

[1] Katholieke dictatuur, Elsbeth Etty in haar blog op de NRC.nl d.d. 10 februari 2009

[2] Ik gebruik hier woorden uit mijn - wederom - geweigerde reactie op het discussieplekje bij Etty's blog. Wederom paste mijn tekstje niet tussen de vele lovende woorden richting Etty. De tekst:

"Volgens mevrouw Etty (ze buikspreekt via Vittorio Zucconi, hoofdredacteur van la Repubblica) mag een staat niet 'in het bed van patiënten (of geliefden) komen, ook niet 'met de beste bedoelingen'. Waarna volgt dat deze vrouw al '17 jaar wordt gemarteld'. Ik geloof niet dat mevrouw Etty dit serieus (en eerlijk) meent. Hoezo - als er in huiselijke kring gemarteld wordt, mag een overheid niets doen? Het zal d'r wel op neer komen dat marteling moet worden tegengegaan en dat de overheid van mevrouw Etty straks in elk ziekbed kruipt - met name dat van comapatiënten - om de stekker eruit te trekken. Een kulredenering dus, van deze mevrouw Etty. Wat ze een katholieke kerk verwijt, wil deze mevrouw straks massaal toepassen. En de mensen - geliefden en familieleden - die tegenstribbelen zijn dus min of meer misdadigers. Dat alle reaguurders zo lyrisch zijn over dit stuk geeft aan dat de 'klassieke dictatuur' allang geboren is: onder de rook van de NRC."

[3] Rabbi Speaks on Pope Benedict Controversy: Leftist Catholics Using Jews to Attack the Pope, Lifesitenews.com, Februar 10, 2009

[4] De heilige Elsbeth, Dirk Jan van Baar, De Dagelijkse Standaard, d.d. 11 februari 2009

Lux et Libertas

Was ik te ironisch? Te weinig invoelend met de tere liberale NRC-lezertjes? Of te weinig beledigend richting de paus? Ik zal het nooit weten. Mijn reactie heeft eventjes 'ter behandeling door de redactie' op de site van NRC Handelsblad gestaan, onder het discussieforum, om daarna te worden geëxcommuniceerd. Ook al had ik met mijn eigen naam ondertekend, verwezen naar mijn website (daar vroegen ze om) en een mailadres opgegeven van een niet-gratis provider. Wat heb ik fout gedaan?

Toegegeven, het was een waardeloos commentaar - zeg maar van het niveau NRC. Volgens deze krant - die zichzelf 'slijpsteen van de geest' noemt - moeten we het Vaticaan isoleren. Is de paus een oneerlijke man. En heeft Williamson geen recht op de hemelse eeuwigheid. En nog zo wat dingen. Dus is het commentaar van onze elitekrant: 'verbreek de diplomatieke verbindingen met het Vaticaan, er is toch weinig handel met dit ministaatje, en de kosten van een ambassade zijn hoger dan de baten.' Dit is zeg maar het niveau van een elite die Wilders, Fortuyn en anderen wegdemoniseert - desnoods tot in het graf.

Nu verlangt de Nederlandse elite dus dat een wederspannige 'bisschop' buiten het Koninkrijk van God wordt gezet (want dat is excommunicatie) en dat deze uitzetting "ex cathedra" geschiedt. Mocht men zelf in de hemel komen (men zegt er niet in te geloven, maar diep in het hart koestert men natuurlijk de twijfel die niets uitsluit) dan wil men niet met iedereen omgaan. Zoals men in dit tijdelijk leven niet met jan-en-alleman omgaat, zo wil men dat dan ook niet. En een 'ex cathedra'-tje is natuurlijk een extra verzekering dat dit ook niet gebeurt.

Maar goed, ik heb me dus rekenschap gegeven van het feit dat het niveau van de NRC zoiets is als Geenstijl.nl, maar dan met wat meer dure woorden. Waarom is mijn bijdrage dan toch geweigerd? Heb ik te weinig dure woorden gebruikt? Hier volgt mijn tekst:

"Nederland heeft gerelateerd naar haar grootte enorm veel diplomatieke betrekkingen met tal van landen en dus ook veel diplomaten in dienst. Met de kleinste en meest onbetekenendste landjes. Waarom maakt men van het Vaticaan een probleem? Het is een ministaatje, maar het instituut Roomse Kerk vertegenwoordigt nog altijd zo’n miljard gelovigen. Waarom zou hier geen belang in gelegen liggen om als Nederland betrekkingen te onderhouden met zo’n landje?
Het opzeggen is vanuit protest. Het is meteen het einde van elk protest. Vreemd.
En er zijn natuurlijk tal van landen waar ook ‘vraagtekens’ bij te plaatsen zijn. Want kennen Amerika of Rusland wel een door ‘ons’ gewenste scheiding van kerk en staat? Of Indonesië? Of Israël, met haar band tussen Ras en Staat?
In ieder geval hebben we geen problemen met een land als Turkije (die ontkennen alleen maar genociden, dat is volgens onze liberale kerk niet zo erg…)
En natuurlijk ook niet met China; die pleegt ze alleen maar in Tibet (zolang daar economische verdiensten tegenover staan, vergeven we ze dit, al dan niet als seculiere liberalen…)
Maar waarom eigenlijk wel betrekkingen onderhouden met landen van de EU die onze bevolking geprest hebben verdragen tegen hun zin te aanvaarden, en die onze regering pressen met de rug naar het volk te gaan staan? Kappen ermee!
En laten we ook de betrekkingen verbreken met schijndemocratieën, corrupte naties, gevaarlijke naties, afhankelijke naties enz.
Weet u wat? Laten we alleen betrekkingen onderhouden met onszelf. En laat de NRC alleen betrekkingen onderhouden met zichzelf. En niet met gelovige, domme, populistische en andersoortige burgers.
Of laat iedereen zelf de betrekkingen verbreken met iedereen die hij of zij niet aanstaat. Verbreek voor de zekerheid maar de band met elk medemens. Misschien schuilt er in de ander wel een religieus of vergevingsgezind mens. Brrrrr... Verbreken met die handel! Wees puur! Wees zuiver! Wees puriteins! Wees Lux et Libertas!"

Schokkend, niet waar? Niet geschikt voor oortjes die door de NRC zijn slijpgesteend (of ge-steenslijpt). Waarschijnlijk ben ik te brutaal. En de NRC houdt al niet van brutale pausen, dus laat staan van brutale gewone gelovigen van de straat. Gelovigen moeten nederig zijn, anders passen ze niet binnen de scheiding van kerk en staat. Verder lever ik de liberale economie te weinig op om van belang te zijn voor de liberale vrijheid van meningsuiting. De handel tussen mij en de NRC is, in geld uitgedrukt, erg weinig, of eigenlijk: niets. En daar kan een vrijheid van meningsuiting natuurlijk niet van leven.

Voor mij dus geen 'Lux et Libertas'; de verbindingen tussen de NRC en mijn persoon zijn verbroken. Het is mijn eigen schuld. Had ik ze maar niet op zulke foute gedachten moeten brengen. Jammer.

Benedictus en de rottigheid

Het Vaticaan heeft gesproken. Nogmaals. En met niets nieuws in haar boodschap. Maar ze moest wel. Na het gedram van de Duitse bondskanselier Angela Merkel, die in het belang van haar land meende te moeten suggereren dat de huidige paus de Holocaust niet onomwonden zou verwerpen. Dat dit de nodige irritatie in het Vaticaan zou oproepen was te verwachten. Het Vaticaan staat op dit moment echter dermate zwak dat ze de zwakzinnigheid van Merkel en van vele anderen toch moet beantwoorden.

Wat zegt het Vaticaan? Ik citeer de Volkskrant: "De standpunten van monseigneur Williamson over de Shoah zijn absoluut onaanvaardbaar en worden ferm afgewezen door de Heilige Vader', stelt het staatssecretariaat van de Heilige Stoel woensdag in een verklaring. 'Om te worden toegelaten tot bisschoppelijke functies binnen de Kerk, zal bisschop Williamson op absoluut onmiskenbare en publiekelijke wijze afstand moeten nemen van zijn opvattingen aangaande de Shoah." [1]

Niets nieuws dus. Williamson moet om als bisschop te functioneren niet alleen afstand moeten nemen van zijn standpunten en opvattingen aangaande de Shoah, hij - en de anderen van de orde van Pius X - zullen ook het Tweede Vaticaanse concilie moeten aanvaarden, benevens het Magisterium van alle Pausen die er sindsdien zijn geweest [2]:

"For a future recognition of the Fraternity of St. Pius X, the full recognition of the Second Vatican Council and the magisterium of Popes John XXIII, Paul VI, John Paul I, John Paul II and Benedict XVI himself is an indispensable condition."

Niets nieuws dus. Men wist het al en men had het kunnen weten. Het Vaticaan had kunnen weten wie Williamson was via een druk op de knop bij Google; de media hadden niet veel meer moeite hoeven doen om deze boodschap reeds te kennen. Men had het kunnen weten, en misschien wist men het ook al. Opinievorming is een spel, zij het een venijnig spel.

Moderne opinievorming is in onze dagen weinig meer dan afrekening. Men heeft een hele voorraad munitie. Er zijn tal van doelen die bestookt gaan worden. Moderne opinievorming is als een legereenheid die een vijandige stad binnentrekt: goed voorbereid, geënsceneerd, propaganda omhuld met lood en staal.

Zonder aanleiding geen verhaal. En die aanleiding is er: bisschop Williamson ontkent de Holocaust. Dat is verwerpelijk, maar wat zegt dit over zijn katholiek-zijn? Weinig. Wat zegt dit überhaupt over katholieken? Niets. De meeste negationisten (of althans mensen die men daarvan zou kunnen verdenken) zijn naar mijn weten a-religieus, of zelfs antireligieus. Zoals ik al eerder schreef, in mijn artikel Benedictus en wij, kunnen wij naar de beweegredenen van Williamson slechts gissen; zelfs speculatie is hier een lastige zaak. De beweegredenen van de media worden steeds duidelijker. En daarmee die van de Romeinse curie. Een opvallende zinsnede uit het belangrijke Duitse opinieweekblad Die Zeit wil ik u niet onthouden:

"Und in Zeiten, in denen die christlichen Gemeinden über Mitgliederschwund und Priestermangel klagen, Gotteshäuser verkaufen müssen und ihr Einfluss auf die Gesellschaft schwindet, scheinen auch Vertreter der Amtskirche in der Bruderschaft eine Art Jungbrunnen zu sehen. Doch der Schein trügt. Dem Neuen tritt die Bruderschaft nicht aufgeschlossen gegenüber. Sie setzt auf Messen auf Latein, nach dem tridentinischen Ritus. Die Pius-Bruderschaft sieht andere Religion nicht als gleichberechtigt an und akzeptiert nur einen Heilsweg – den eigenen. Die Ökumene, Laien-Mitarbeiter in der Kirche und wichtige Ämter für Frauen lehnen die Traditionalisten strikt ab." [3]

U leest het goed: dat men de eigen religie - d.i. de katholieke - slechts als de ene ware heilsweg ziet, wordt ze voorgeworpen als zijnde 'niet openstaande voor het nieuwe'. Sinds wanneer zijn agnosten en atheïsten geïnteresseerd in meerdere heilswegen?

Het venijn zit niet alleen diep, het is ook groot. Massaal keren de media zich tegen het Vaticaan, waar ze trouwens allang mee bezig waren. Maar wat het geheel extra interessant maakt is het samengaan van tal van sprekende en zwijgende stemmen. De stemmen van de media worden gepaard met stemmen uit de katholieke wereld en die van andere christenen. Dat zogenaamde mede-christenen meedoen in dit spel van obstructie is erg. Dat katholieken er aan meedoen is nog erger. Het gebrek aan innerlijk gezag is schrijnend, zowel onder geestelijken als onder theologen.

Men zegt wel dat Benedictus had kunnen weten wat er leefde onder de broederschap Pius X en dat hij dat wellicht ook deed. Wat hij waarschijnlijk ook weet, is de totale verwording van de katholieke kerk in West-Europa. Volgens Jean-Pierre Wils, de uitgetreden en zichzelf ontkerstenende hoogleraar theologie uit Nijmegen, heeft deze paus West-Europa afgeschreven: "Ik vermoed dat de kerk West-Europa heeft opgegeven. Daar wonen voornamelijk papieren katholieken. De groep die nog gelooft in de idealen van het Tweede Concilie, in een moderne, liberale kerk, sterft langzaam uit." [4]

Wils zou wel eens gelijk kunnen hebben. Wie de geluiden hoort van - met name Duitstalige - bisschoppen en kardinalen, bespeurt nog maar weinig innerlijke eerbied voor de heilige vader. Het ontzag voor het ambt is weg. Het geloof doet er niet meer toe - Wils: "Velen vinden de screening door de rooms-katholieke kerk ronduit vernederend. Van een dialoog tussen bisschoppen en theologen is al lang geen sprake meer. De kerk vindt ons lastig, te kritisch". Theologen mogen dus niet meer worden beoordeeld op hun geloof, wat telt is het openstaan voor democratie en politieke correctheid.

Net zo bont, of nog bonter, maakte het de Protestantse Kerk in Nederland. Deze riep het Vaticaan op om Williamson buiten de kerk te zetten [5]. Wablief? Staan deze mensen - die van de PKN - er dan zelf niet buiten? Willen zij samen met Williamson buitenstaan? Het is toch dezelfde PKN die ruimte laat aan atheïstische dienaren van het Goddelijk Woord? Met andere woorden: dominees? Heeft men zelf niet in 2004 predikanten vervallen verklaard van hun ambt alleen omdat deze slechts wilden blijven bij de oude grondslag van de Hervormde Kerk, namelijk de Calvinistische belijdenisgeschriften? Wie met zoveel gemak mensen buiten de kerk smijt vanwege hun rechtzinnigheid, en godsloochenaars op hun post laat, heeft als kerkgenootschap geen enkel recht van spreken.

Erger dan de valse stemmen uit protestantse en atheïstische kringen zijn die uit de katholieke kringen zelf. Behalve Wils zijn er tal van anderen die van zich doen spreken. In het Belgische dagblad De Standaard stonden gisteren twee bijdragen van katholieke theologen die van leer trokken tegen Benedictus en het Vaticaan: de Tilburgse hoogleraar 'Cultuurgeschiedenis van het Christendom' Peter Nissen en de Leuvense hoogleraar 'Kerkelijk Recht' Rik Torfs.

Volgens Nissen [6] heeft Benedictus geweten wat voor vlees hij in de kuip had en heeft hij dit voor een hoger doel op de koop toegenomen. Daar zit wat in. Ook stelt hij dat excommunicatie een 'verbeteringsstraf' is en dat de gronden voor deze straf niet zijn weggenomen, namelijk de bisschopswijdingen buiten toestemming van de paus. Om op het laatste punt eerst in te gaan. Volgens mij zijn gronden voor excommunicatie formeel gesproken: de geloofsafval, de publieke, formele ketterij en het formele schisma. Het is interessant om te vernemen hoe het Vaticaan tegen deze zaken aankijkt, aangezien deze losstaan van de uitlatingen van Williamson. Van geloofsafval en formele ketterij lijkt mijns inziens geen sprake. Blijft over het schismatieke argument. Het is waar: de aanleiding - de bisschopswijdingen - blijft bestaan. Maar in tegenstelling tot Paus Johannes Paulus II, lijkt de huidige paus dit feit toch anders te wegen.

Er zijn vele daden van schisma opgetreden de afgelopen decennia. Vele katholieken houden oecumenische diensten waar alle regels worden getreden, het misoffer wordt geminacht. Soms worden zelfs vieringen met niet-christenen gevierd. Vaticanum II bleek en blijkt van elastiek voor tal van gelovigen in West-Europa. Het is absurd om in een klimaat als dit de mensen van Pius X geëxcommuniceerd te laten. Meer dan de meeste anderen hechten deze mensen aan de Traditie. Meer dan de meesten onderschrijven ze de geloofswaarheden van de Katholieke Kerk. Waarbij moet worden opgemerkt dat het Vaticanum II (evenals het magisterium van pausen) niet geldt als geloofswaarheid - zoals prof. dr. Georg May - emeritus hoogleraar Kerkelijk Recht in Mainz - opmerkte in de Junge Freiheit van 6 februari. En ook iemand als Paul van Geest merkte al eerder op dat dit niet de eerste excommunicatie is die door de huidige paus wordt opgeheven.

Maar het is zeer wel mogelijk dat Benedictus een stap heeft gezet waarbij hij wel degelijk wist wat de gevolgen zouden kunnen zijn. En die hij dus voor lief neemt. Misschien wil hij doen waar talloze modernisten zo bang voor zijn. Of zo'n weerzin voor hebben, zoals de Leuvense katholieke kerkelijk hoogleraar Rik Torfs, die in De Standaard schrijft:

"De huidige paus is dus geen nazi, maar wel een sentimenteel conservatief. Mensen van dat slag zullen zelden zelf gaskamers installeren, maar ze zijn evenmin ongevaarlijk. (...) De houding van de paus laat zien hoe pervers schijnbaar goedaardig conservatisme wel kan zijn. (...) De conservatief probeert vormelijkheden uit het verleden overeind te houden, ook al is de morele prijs daarvoor onfatsoenlijk hoog. De schone schijn is dus belangrijker dan de moraal. Door oude rituelen te koesteren, minimaliseert de paus op indirecte wijze de Holocaust. (...) Hij is gewoon een conservatief in de enggeestige zin van het woord. En daarin is hij niet origineel. (...) Laten we ons hoeden voor het conservatisme, al oogt het lieflijk en goedmoedig. Want weemoed kan meedogenloos zijn, en schijnbare verfijning scherper dan een scheermesje. [7]"

Deze redenering is perfect op alle traditionele denkstromingen toe te passen, inclusief het orthodoxe jodendom zelf. Torfs verwijt de paus "schijn" en het gebrek aan "moraal". Welke moraal bedoelt Torfs? Die van het Evangelie die herders van de Kerk gelast om te blijven gaan met zondaars, zonder de zonde te vergoelijken, alleen al omdat zo'n zondaar tot het "verlorene van het huis Israëls" behoort? Deze christelijke moraal is de wereld, de Farizeeërs, Torfs en de andere huichelaars een doorn in het oog. De huichelaars geloven namelijk dat omgang per definitie besmet maakt.

De Kerk leert anders. Een vertegenwoordiger van Christus hoeft, net als Christus Zelf, niet zo bang te zijn voor besmetting indien hij ambtelijk optreedt en van meet af aan duidelijk maakt wat het Evangelie ons gebiedt en wat de Wet van God ons gebiedt. Het Evangelie verwerpt de haat - dus ook het antisemitisme - en de Wet verwerpt het valse getuigenis. In beide gevallen is er sprake van een intentie. Iemand die liegt dat God niet bestaat, kan dit oprecht doen, en zodoende tot een gesprekspartner worden. Iemand die het Jodendom haat, oprecht, en dit op een integere manier verpakt in een haat van het conservatisme, zoals prof. Torfs doet, wordt ook niet de Kerk uitgesmeten (Torfs is zelfs nog kerkelijk hoogleraar).

Meneer Torfs is een moralist. En wie het Evangelie in stelling brengt, zoals de paus doet, brengt in de ogen van Torfs slechts de "schijn" in stelling. Torfs begrijpt weinig van het christelijk geloof. Zelfs voor de Joden die het Evangelie van Jezus Christus verwierpen, bleef (en blijft) er een belofte van Godswege en eveneens een zekere geloofsgemeenschap met God. En zelfs de Joden die Christus vermoord hadden, werden niet afgeschreven, maar werden bepreekt door de heilige Stefanus. En ook na de dood van Stefanus bezocht de apostel Paulus de synagogen om daar Joden op te roepen tot bekering. Ik wil dit er maar mee zeggen: het is een oerchristelijke grondtrek om ver te gaan in het bejegenen van zogenaamde 'tegenstanders' om zo de gemeenschap te bewaren. Anderen hebben in andere media al het voorbeeld van de parabel van de Goede Herder genoemd die de 99 schapen achterliet om op zoek te gaan naar het ene, verloren schaap. En de voorbeelden van zulke 'verloren schapen' die het Evangelie geeft, zijn meestal lieden die op grove wijze de zeden en wetten van Mozes met voeten hadden getreden en overtreden.

Daar heeft Torfs geen boodschap aan. Oude rituelen zijn inherent aan de Holocaust. De rituelen die zijn verwant met de Oudtestamentische tempeldienst, de gelouterde traditie van het oude Israël zoals die vanuit de synagoge in de Kerk is overgezet, zijn volgens Torfs zelfs synoniem met het Kwade. Daarmee plaats Torfs zich in de lijn met tal van negationisten en semi-negationisten zoals Richard Dawkins, die het Jodendom in het centrum van het Kwaad plaatsen. Merkwaardig toch hoe de weerzin tegen de oude Israëlitische elementen zich vermengen met eenzelfde weerzin tegen vermeend nazisme? Want wat Torfs natuurlijk wel weet, en tweederangs intellectuelen als Wils en Kimman natuurlijk ook (en zelfs iemand als prof. Erik Borgman spijtig genoeg niet door lijkt te hebben [8]), is dat de Traditie niet alleen nooit is afgeschaft, maar ook nog steeds tot de backbone van de Kerk behoort. Het smalen van Torfs op de priester met de rug naar de mensen, gericht naar het altaar, is het smalen op de voortzetting van de Joodse tempeldienst èn op de God die op deze wijze wordt aanbeden. Dit 'ritueel' is naar mijn weten nooit door wat voor concilie dan ook afgeschaft, en Torfs weet dit natuurlijk ook. Het lijkt juist zijn bedoeling om het nazisme tezamen met de Traditie in het hart van de Kerk te plaatsen. De vuigheid druipt er dan ook af in wat Torfs verder insinueert:

"Ratzinger is geen nazi. De verleiding is groot hem wel als dusdanig te portretteren. Werd hij immers niet in 1941, weliswaar gedwongen, lid van de Hitlerjugend? En komt hij niet uit Beieren, waar Adolf Hitler zo graag verbleef en waar de Lederhosen in de ogen van velen gelden als een voldoende bewijs van een uiterst rechts gedachtegoed? Ten onrechte overigens. Ideeën moeten niet in de broek, maar in het hoofd worden gezocht. En neen, Ratzinger is geen nazi. De kerk verwerpt heel duidelijk het nazisme, waarbij ik overigens de exacte rol die paus Pius XII tijdens de tweede wereldoorlog speelde, in het midden laat."

Hoezo is bij Torfs op voorhand al de verleiding groot om "Ratzinger" (waarom noemt hij hem als kerkelijke prof. geen "Benedictus"?) als nazi te bestempelen? Waarom suggereert Torfs dat Pius XII niet het Nazisme heeft verworpen? Hoezo suggereert hij dat Pius XII, die vele Joden het leven heeft gered, misschien een Nazi zou zijn? Waarom het besmeuren van een Benedictus, vanwege zijn afkomst, om daarna net te doen alsof Torfs het is die deze paus vrijpleit?

Het aanrotzooien met historische feiten is slechts voorbehouden aan renegaten als Torfs cum suis. De gaskamers zijn immers niet voor het eerst ontwikkeld door 'de' Duitsers, maar door de door Torfs bewonderde verlichtte Franse Revolutionairen die deze vinding - tevergeefs - wilden toepassen in de Vendée. En Torfs is even doortrapt wanneer hij stelt: "En wat te denken over de verfijnde Duitsers van net voor de Eerste Wereldoorlog, de kampioenen van de cultuur en van de Bildung, figuren die zo uit De Toverberg van Thomas Mann konden zijn geplukt, en die desalniettemin met droge ogen miljoenen jongeren de dodende loopgraven injoegen?" De miljoenen doden die door liberale Engelsen en laïcistische Fransen de dood in werden gejaagd, vergeet Torfs gemakshalve, en even gemakzuchtig doet hij alsof de Eerste Wereldoorlog een tafereel was van een Duitse agressor en talloze andere slachtoffers. Ik weet niet hoe het in Leuven is, maar op de Nederlandse universiteiten is dit beeld toch wel wat bijgesteld - of is dit ook een vorm van ongeoorloofd revisionisme?

De weerzin tegen alles wat conservatief, christelijk en nog wat meer is, vindt bij Torfs haar hoogtepunt wanneer hij Benedictus beschuldigt niet tegen de stroom in te roeien (hoe zwakzinnig kun je zijn om nu met zo'n beschuldiging aan te komen zetten?), maar mee te liften op een conservatieve mode. Met name in Vlaanderen zou dit volgens Torfs 'niet onschuldige' gedachtegoed de laatste jaren nogal populair zijn geworden. Wat insinueert Torfs hier? Doet hij hier een laffe aanval op de enkelingen in Vlaanderen die zich conservatief noemen, zoals: Bart de Wever, Herman de Dijn en Matthias Storme?

Was het niet deze laatste 'collega' van Torfs die opkwam voor Israël en de Joden toen de Katholieke (!) Universiteit van Leuven meende tijdens een hoogmis op 2 februari een oproep te doen die, volgens prof. Storme, neerkwam op "Kauf nicht bei Juden!" [9] Storme eindige zijn verontwaardigde reactie met: "Ik schaam me over mijn alma mater en zeg dat dus ook. Het zal mijn carrière niet bevorderen, maar ik kan niet anders." Torfs heeft dit natuurlijk gelezen. Hij pareert de kritiek op 'zijn' aanval op het Jodendom - die hij samen met de universiteit in Leuven deed, met een aanval op de verdedigers van Israël en de Joden.

Twee vliegen in één klap. Nee, drie vliegen. Nee, vier vliegen: nazisme, katholicisme, conservatisme en semitisme allemaal tegelijk het afvoerputje doorgespoeld. Burke, Benedictus, Mozes en de historische Jezus, allemaal in hetzelfde massagraf gegooid als waar de bruine modernisten al lagen weg te rotten. Een hoop zand erover van Torfs, Wils en dergelijken. En een grote vlag erop geplant met te tekst: "Kauft nicht bei uns!" Want dit is de les: je kunt nog zo bewogen zijn met Israël en het Jodendom; één enkele misstap c.q. onbegrepen stap bezorgt je een plaats in dit massagraf. En je kunt nog zoveel doen om het Israël en de Joden moeilijk te maken, maar één enkele politiekcorrecte verontwaardiging is voldoende om alle antisemitische zonden weg te wassen.

Dit is niet alleen de wereld waarin Benedictus staat; het is ook de Kerk waarin hij opereert. Het is rottigheid versus rottigheid, en de kunst om onder de rottigheid het goede te vinden, terug te vinden en in te zetten voor de Kerk. Benedictus' keuze om de Kerk niet alleen over te laten aan lieden als Torfs, maar om ook Traditionalisten een plek te geven in dit bizarre spel, is niet geheel van redenen ontbloot. Ongeacht het feit dat een Engels-Argentijnse bisschop hier met grote moddervoeten doorheen stampt.

Bronnen:

[1] Vaticaan: Williamson moet uitspraken intrekken, de Volkskrant, 4 februari 2009

[2] Vatican Clarification on Lefebvrites, Holocaust, Zenit.org, Februar 4 2009

[3] Fundamentalisten des Herrn, Hauke Friederichs, Die Zeit, d.d. 3, Februar 2009

[4] 'Paus heeft West-Europa opgegeven’, interview in de Volkskrant, d.d. 1 februari 2009

[5] PKN: zet Williamson uit de kerk, Nederlands Dagblad, d.d. 5 februari 2009

[6] Heeft de paus het niet geweten?, van prof. Peter Nissen, De Standaard 5 februari 2009

[7] De paus en de gaskamers, prof. Rik Torfs, De Standaard 5 februari 2009

[8] Paus moet afstand nemen van tradities, prof. Erik Borgman, BN DeStem, 5 februari 2009

[9] Een oproep "Kauf nicht bei Juden" uitgezonden door de KU Leuven, weblog prof. Storme, 3 februari 2009, en zijn verduidelijking Enkele verduidelijkingen tussen licht en mis, 4 februari 2009

Benedictus en wij

Ook ik schrok van de berichten rond bisschop Williamson en zijn bizarre uitlatingen voor de Zweedse TV. Ook ik hield en houd mijn hart vast wanneer ik denk aan de uitwerkingen in de publieke opinie, bij gewone gelovigen en bij 'onwetenden'. Ook ik had graag meer helderheid en snelheid in de reacties van het Vaticaan verwacht, zeker nu men heeft verklaard niet goed te zijn ingelicht. En ook ik vraag me af hoe doordacht traditionele katholieken denken en handelen wanneer ze een 'bisschop' Williamson jarenlang de meest zotte dingen laat roepen. Toch ben ik blij dat de excommunicatie van de Levebristen is opgeheven. Wat de opiniepeilingen ook zeggen, de toekomst van Europa hangt af van een Katholieke Kerk die haar historische en traditionele wortels weer ontdekt, erkent en gaat uitdragen.

Ik hoop dat Benedictus in staat is deze klap op te vangen en de schade te beperken. En ik hoop dat de traditionalisten van Pius X harde lessen zullen trekken uit deze affaire. Maar de strijd voor de traditie en de waarheid moet doorgaan. De wurggreep van ontspoorde lieden als Williamson doodt traditie en waarheid. Net zoals de wurggrepen van modernisme, het 'Holocaust'-verleden en de islam dat doen.

Ook al geloven de meeste mensen, ook de meesten die zich 'gelovig' noemen, niet meer in een hel, toch is deze niet-bestaande hel voor moderne gelovigen en ongelovigen niet leeg. De hel wordt bevolkt door antisemieten en soortgelijke voorlopers van bisschop Richard Williamson. In tegenstelling tot het Evangelie dat leert dat slechts de zogenaamde "zonde tegen de Heilige Geest" onvergeeflijk is, leert de kerk van de modernisten een ander Evangelie: alles is op voorhand vergeven, behalve antisemitisme en negationisme. De Joden hoeven zich niet meer te bekeren, althans volgens de critici van de traditionele christelijke leer. En de antisemieten kunnen zich niet bekeren. Want zij staan er buiten. Hun excommunicatie is onverbiddelijk en eeuwig. Ik chargeer hier, en ik hoop niet op voorhand al lezers te beledigen of te schokken. Maar de verontwaardiging van Hans Küng omtrent de kwestie "Williamson" maakte voorgenoemde gevoelen bij mij los [1]. Deze 'theoloog' van de al-verzoening en van een 'lege hel' is namelijk verontwaardigd over de misstappen van het Vaticaan inzake Williamson. Er zijn veel 'verontwaardigden'. De theoloog Wils uit Nijmegen is zelfs de Katholieke Kerk uitgestapt vanwege deze affaire. Nu maakte de snelheid van zijn stap de geloofwaardigheid ervan niet groter. Het was bij hem een zogenoemde 'laatste druppel' - iets dat ook uit de verontwaardiging van vele anderen spreekt. Al jarenlang ziet men de Katholieke Kerk afglijden naar een - in hun ogen - traditionalistisch en reactionair bolwerk. Of zoals Wils zegt: "Afgelopen weekeinde bereidde ik de Holocaust Memorial Day-lezing voor. Toen realiseerde ik me dat ik me niet meer met het anti-moderne, anti-plurale en totalitaire van de kerk wilde associëren. Het lukte niet meer." [2].

De hetze tegen Rome houdt ondertussen aan. Vandaag verschijnt er in de Volkskrant een paginagrote aanval op Rome waarin zelfs een handleiding wordt gepubliceerd hoe mensen op een eenvoudige wijze direct (!) hun lidmaatschap van de (!) kerk kunnen opzeggen [3]. En het zal voorlopig nog wel doorgaan. De hetze was namelijk al lang aan de gang. De verklaring van het Vaticaan over 'gender' werd door Europa haast vijandig ontvangen. Zelfs de Nederlandse regering riep de pauselijke nuntius in ons land daarvoor op het matje [4]. De uitspraken over de negatieve gevolgen van de pil voor onder meer het milieu, gedaan in de Vaticaanse krant Osservatore Romano, moesten het eveneens ontgelden [5]. De huidige hetze vanwege Williamson is dus slechts een voortzetting, zij het een voortzetting in crescendo.

Te midden van een schimpende wereld is het opeens stil geworden in traditionele, katholieke kringen. Het enige wat klinkt, zijn zo nu en dan verklaringen van verontwaardiging en van distantiëring. Nu weer is er de verklaring van katholieke Franse intellectuelen zoals Rémi Brague, René Girard en Paul Thibaud. Men weet zich geen raad met de beslissing van Paus Benedictus XVI om de excommunicatie van - met name Richard Williamson - op te heffen [6]. Het is geen vreemde reactie. Ook ik ben verward en verbouwereerd over de gang van zaken.

Ook ik ben een beetje van slag en begrijp daardoor de verwarring van de anderen. Tenminste: die van de gelovigen, de katholieken en van hen die deze paus hoog hebben. Want ondanks de waardering voor de huidige heilige vader is het toch even slikken wanneer er zo pontificaal een negationist in ere wordt hersteld. Is zoiets niet vragen om moeilijkheden? En dit terwijl de kerk al zo vaak zwaar onder vuur ligt van de Europese Unie, de media en de opinieleiders? Verwarring is dus te begrijpen; verontwaardiging echter niet.

Er is geen reden voor verontwaardiging. De Katholieke Kerk verwerpt in alle toonaarden elke vorm van antisemitisme. En er is niet de minste aanleiding om daar - ook wat betreft de huidige paus - aan te twijfelen. En ook: het intrekken van een excommunicatie klinkt heel wat, maar is minder dan veel mensen denken. Williamson is nu niet opeens een erkende bisschop geworden in de Katholieke Kerk. De eis van erkenning van de leer blijft onveranderd overeind staan en de kerken van Pius X zijn nu niet opeens erkend [7]. Wat Benedictus heeft willen doen, is gehoor geven aan een oproep om deze barrière weg te nemen - die van de excommunicaties van vier 'bisschoppen' - om zo de weg vrij te maken voor gesprekken tot toenadering. Waarbij Rome de regie in handen heeft en houdt.

Voor de rest valt er veel te zeggen, maar over de belangrijkste zaken kan nog weinig zinnigs worden gezegd. Het is wachten op een verklaring van de paus die hier op in zal gaan. Gezien het tumult onder de bisschoppen, waaronder zelfs de Oostenrijkse kardinaal Schönborn, mogen we aannemen dat zo'n verklaring er zal komen. Maar de molens van het Vaticaan malen zeer langzaam. Dus op wat Rome gaat zeggen zullen we nog even moeten wachten.

Verder is er het wachten op wat de Pius X genootschap gaat doen. Hun eerste reactie was een spreekverbod voor Williamson, een verbod om waar dan ook voor te gaan, een distantiëring van zijn uitspraken en een spijtbetuiging richting het Vaticaan. Of dat genoeg is, waag ik te betwijfelen. Want Williamson heeft mijns inziens willens en wetens de relatie tussen Pius X en het Vaticaan beschadigd, evenals de reputatie van het genootschap Pius X en de naam van de overleden Paus Pius X. Het televisie-interview was weliswaar al lang opgenomen, maar Williamson wist natuurlijk al langere tijd van de gesprekken tussen Bernard Fellay, hoofd van de orde van Pius X, en het Vaticaan. Op 15 december vorig jaar had Mgr. Fellay weliswaar een oproep doen uitgaan richting Benedictus om de excommunicaties in te trekken. Hij had daarbij uitgesproken dat Pius X de paus als leider van de Kerk erkende, de Katholieke Kerk als ware Christelijke Kerk en haar leer als de enige juiste. Dat was halverwege december, maar we mogen er van uitgaan dat de voorbereidingen hiervoor al langere tijd aan de gang waren.

Williamson heeft dus kunnen weten wat hij beschadigde en besmeurde. Hij kon wel nagaan dat niet alleen de katholieke Kerk door zijn uitspraken er van langs zou krijgen, maar dat ook zijn eigen orde, die van Pius X, sterk zou worden beschadigd, en misschien zelfs gefnuikt in haar streven naar eenwording met Rome, om maar niet te spreken over haar voortbestaan. De meeste effectieve manier om je hele omgeving te besmetten met het 'bruine virus' is immers door het negationisme hardop te gaan verkondigen, en dan ook nog als katholieke geestelijke op de televisie. De ophef van de ophanden zijnde zaligverklaring van paus Pius XII - en het bevriezen hiervan - onder met name de Joodse gemeenschap is nauwelijks geluwd en nog steeds ligt het Vaticaan onder vuur vanwege de uitspraken van Benedictus XVI over 'gender' en homoseksualiteit. En dan nu dit.

Behalve bij de inhoud van de beweringen van deze Williamson zijn er dus ook vraagtekens te plaatsen bij zijn motieven. Niet dat die zijn uitgesproken. Blijkens de inhoud van het televisie-interview is daar ook niet naar gevraagd. Wat voor de media telt is het feit dat hij dit gezegd heeft en dat dit niet door de beugel kan. De vraag naar de motieven vindt men blijkbaar minder interessant. Interessant voor de critici van Pius X - en die van Benedictus - is wat men erbij kan halen. Zo zouden opeens alle leden van Pius X antisemieten zijn omdat men voor de bekering van de Joden is. Uit het feit dat men het Tweede Vaticaanse concilie verwerpt leidt men af dat Pius X vasthoudt aan het feit dat alle Joden collectief verantwoordelijk zijn aan de dood van Jezus Christus. Ook het feit dat men tegen een dialoog met andere godsdiensten is, werd in sommige media opeens als 'bewijs' aangevoerd voor het antisemitische gehalte van deze orde. De orde zou een geur van Action Française uitademen, van de collaboratie van het Vichy-regiem. (Alleen al het feit dat de vader van Mgr. Marcel Lefebvre in een Duits concentratiekamp door de Nazi's is omgebracht [8], maakt deze bewering tot een lachwekkende schimpscheut.)

De uitlatingen van een Williamson mogen dan verwerpelijk en bizar zijn; dit feit alleen maakt nog niet alle kritiek tot zinnige kritiek. Dat Benedictus een Duitser is, wordt er in de NRC Handelsblad bijgehaald door Youp van 't Hek. Dat Pius XII gezwegen zou hebben over het lot van de Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog wordt er in de NRC Next bijgehaald door Dirk Verhofstadt. Alle leugens en onzin krijgen gewicht door de uitspraken van Williamson. Ondertussen wordt deze paus - in de persoon van zijn nuntius - nogmaals op het matje geroepen door Maxime Verhagen [9], de afvallige Nederlandse katholiek (hij weet alleen zelf nog niet dat hij dat is). Zelfs een Nederlands Dagblad vond het onbegrijpelijk dat zelfs een ChristenUnie meedoet om de 'plaatsvervanger van Petrus' keer op keer ter verantwoording te roepen [10]. Waar een PvdA opeens terughoudend kan zijn, zijn Christenen er als de kippen bij hun verachting voor de Katholieke Kerk bot te vieren.

Ondertussen kan de Katholieke Kerk geen kant op. Het voortdurende gedram van Joodse c.q. Israëlische krachten, het verstikkende beroep op de Holocaust dat elke kritiek op Jodendom tot variant van het negationisme bombardeert, maakt elke poging om zich te verdedigen bij voorbaat kansloos in media en politiek. Voor de Kerk gelden andere standaarden dan voor de anderen. Israël ziet er geen been in om innig samen te werken met een land dat stelselmatig de genocide op de Armeniërs ontkent: Turkije - ondanks het feit dat er in Israël een oeroude Armeense gemeenschap leeft (net zoals Amerika - ondanks haar sterke pro-Joodse politiek - hier geen onoverkomelijke obstakels ziet). En het feit dat Joden een enorm aandeel hebben gehad in de moord onder Stalin van vele miljoenen orthodoxe Christenen hoeft niet eens te worden ontkend - men negeert deze feiten simpelweg. Het feit dat Paus Pius XII vele honderdduizenden Joden heeft gered van de Nazi's wordt eenvoudig weggevaagd door zijn vermeende zwijgen (of het niet expliciet genoeg spreken), dit terwijl de Israëlische historicus Tom Segev in zijn boek The seventh million: The Israelis and the Holocaust (1993) heeft aangetoond dat de zionistische leiders in Palestina geen belangstelling hadden voor de Holocaustslachtoffers, tenzij ze bruikbaar waren voor de opbouw van de Joodse gemeenschap in het mandaatgebied [11].

Uiteraard zijn dit soort feiten geen vrijbrief om maar te roepen wat je denkt en alles goed te vinden wat lieden als Williamson zeggen. Integendeel. Het laat wel zien dat genocide-ontkenning geen 'christelijk' probleem is met Joodse morele aanklagers. De Amerikaanse katholieke schrijver John Zmirak wees er op TakiMag.com fijntjes op dat "we all have our crackpots" [12] en dat de Joodse beschuldigingen aan het Vaticaan niet helemaal zuiver klinken:

"Well, I’d like to turn the tables: How forthright were Jewish organizations in the 1920s in denouncing Stalin’s genocide in the Ukraine? Where are the statements by Zionist groups decrying the persecution of the Catholic Church in Mexico in the 1920s, in Spain in the 1930s? Can anyone point to action by Jewish groups that saved hundreds of thousands of Catholic lives? I’d be happy to hear of them. But in their absence, I’m not going to blame “the Jews” for Bolshevism any more than they should blame the Catholic Church for the Nazis. And I won’t hold a grudge against Jews or Jewish groups because they didn’t risk their own necks to help save ours. We are none of us perfect."

Met andere woorden: laat iedereen zich met zijn of haar eigen vuiligheid en idioten bemoeien in plaats van elkaar meteen te bestoken met vernietigende verwijten. Als de paus vanuit onwetendheid onachtzaam is omgegaan met Williamson is dat zijn adviseurs te verwijten [13], maar daarmee is er nog geen reden om, zoals de Joodse organisaties dat doen, meteen de hele Rooms-katholieke Kerk in de hoek van negationisme en neonazisme te plaatsen. Het fundamentele wantrouwen tussen Vaticaan en Jodendom blijkt in deze dagen vooral een fundamenteel wantrouwen vanuit het Jodendom te zijn tegen een Vaticaan dat nu weliswaar een misslag heeft gedaan, maar steeds weer de Joden tegemoet wil komen.

Tevergeefs blijkt nu. Zonder uitleg af te wachten, keert men zich meteen tegen het Vaticaan. Vertrouwen en toenadering blijkt nooit een grond te hebben gehad, ondanks de inspanningen van en na Vaticanum II. Naast het vertrouwen zonder inhoud is er de vergeving zonder grond. Zowel de Franse katholieke intellectuelen spreken over het vergeven van zondaren, als Mgr. Bernard Fellay van Pius X, als ook Williamson zelf toen hij spijt betuigde over de gevolgen van zijn uitspraken. Er is echter geen vergeving zonder spijt en zonder boetedoening. Er is vergeving en verlossing mogelijk voor hen die de verlossing aannemen en geloven. Niet beleden zonden, als ook de gevolgen van schuld moeten worden uitgeboet, hetzij in dit leven, hetzij in het vagevuur na dit leven. Dit geldt voor Williamson; dit geldt voor de Joden. De roep om uitsluiting van een Williamson buiten de Kerk, door zowel katholieken, onwetenden als Joden, is dan ook ongehoord. Want zelfs een negationist die gelooft en de verlossing door God aanvaardt, kan de communie en de verlossing van de Kerk ontvangen en hoort dus thuis in de Kerk buiten welke er immers geen zaligheid is. Grove fouten, zoals die van Williamson, kunnen iemand weliswaar boetwaardig maken, maar ook een gelovige idioot blijft een kind van de Kerk. Daar hebben buitenstaanders niets over te zeggen.

Een crisis als deze heeft naast veel nadelen ook een voordeel. Juist in een nijpende situatie als deze zeggen veel mensen wat ze denken en laten zien hoe ze zijn. Niet alleen de Jezuïet Kimman valt nu door de mand als het gaat om zijn kritiek op de Tridentijnse Mis, ook een Willem Breedveld gebruikt de affaire Williamson om in het dagblad Trouw zijn haat tegen alles wat antimodern is ten toon te spreiden [14]. Met de woorden van een mederedacteur beschrijft hij Paus Pius X:

"Katholieken die democratie, tolerantie, de scheiding van kerk en staat positief begroetten, ze waren hem een gruwel. Pius zag trouwens de hele wereld ten onder gaan aan atheïsme, zedenverval, universitaire hybris, de macht van Joden en vrijmetselaars, één grote samenzwering van Darwin, Faust en Freud. In zijn ’Pascendi’ zette hij de toon voor een interne, giftige kerkoorlog. Modernisten zijn ’holle praters en verleiders’, ’vijanden van het kruis’, ’kwaadstichters’, ’allerverderfelijkste vijanden van de kerk’."

De kritiek op de Kerk inzake de affaire Williamson is dus ook een verpakking van een andere aanval: die op traditie en het verleden van de Rooms-katholieke Kerk. Maar waarom zouden de punten van de broederschap Pius X opeens verwerpelijk zijn, als deze in feite niets meer zijn dan een naspreken van voorgangers als Paus Pius X? Niet alles wat deze dacht over de Vrijmetselaars was immers uit de lucht gegrepen, zoals zelfs een Frankfurter Allgemeine Zeitung durft toe te geven [15]. Traditionalisten verwerpen de godsdienstvrijheid, jazeker, maar stellen daar tegenover de klassieke tolerantie in Thomistische zin (en verwerpen dus niet de tolerantie). Zeker, ze vinden de Joodse religie een valse godsdienst (net zoals de Joden het christendom een valse - en zelfs vervloekte - godsdienst achten). Maar de Kerk spreekt sinds Paulus, Augustinus en Thomas over de Joden altijd met twee woorden: ze zijn onbekeerd èn ze hebben nog steeds een bijzondere positie. Dit is dus ook de lijn van de Kerk geweest in het tijdperk van voor Vaticanum II. Tegenstanders van de Kerk ontkennen en/of negeren dit en doen alsof de Tweede Wereldoorlog alles veranderd heeft. Niet dus. De Kerk heeft nooit een houding van volkomen verwerping ten opzichte van het Joodse volk gehad; wel vergat ze soms met twee woorden te spreken en te handelen, met alle nare gevolgen van dien.

Het gif zit in deze affaire dus niet alleen in de woorden van Williamson; het gif zit ook in de tegenstanders van de Kerk. Hun aanleiding is Williamson; hun beweegredenen zijn oud. Het doel is de vernietiging van de Kerk. Dat het anders kan, bewijst Paul van Geest. Zijn manier van spreken over deze kwestie in de Trouw van 30 januari j.l. was mild, rustig en liefdevol. Deze Augustinus-kenner verwerpt de uitspraken van Williamson zonder deze uit de Kerk te stoten, en doet tegelijkertijd een oprechte poging om Benedictus te begrijpen [16]. Zo kan het dus ook.

Laten we bidden voor deze paus. Hij is het waard, ook na een affaire Williamson. Want wanneer de Kerk valt, zijn de anderen aan de beurt.

Verwijzingen

[1] Hans Küng: ’Paus heeft de wereld teleurgesteld’, Trouw, d.d. 2 februari 2009

[2] Theoloog Wils stapt woedend uit rk kerk om lefèbvristen, Trouw, d.d. 30 januari 2009

[3] Brief aan parochie volstaat om het lidmaatschap van de kerk direct op te zeggen, Gerard Reijn, de Volkskrant, d.d. 3 februari 2009

[4] Verhagen 'bezorgd' over homo-uitspraken paus, Elsevier.nl, d.d. 9 januari 2009

[5] Erop of eronder!, Marcel Hulspas, De Pers, d.d. 8 januari 2009

[6] Benedikt und die Brandstifter, Jürg Altwegg, Frankfurter Allgemeine Zeitung, d.d. 29. Januar 2009

[7] Der Papst greift ein - Mahnung an Traditionalisten und Zusicherung an Judentum, Domradio.com, d.d. 28. Januar 2009

[8] "Für die Irrgläubigen und Abtrünnigen“, Heinz-Joachim Fischer, Frankfurter Allgemeine Zeitung, d.d. 29. Januar 2009

[9] Verhagen wil veroordeling omstreden bisschop, Nederlands Dagblad, d.d. 29 januari 2009

[10] Slaapmutsen in het Vaticaan, Wim Houtman, Nederlands Dagblad, d.d. 31 januari 2009

[11] Oude sprookjes over Israel vallen beter dan kritiek, prof. dr. J.A.A. van Doorn, Trouw, d.d. 16 februari 2007

[12] Where are My Ninjas?, John Zmirak, Takimag.com, d.d. 27 january 2009

[13] Zoals te lezen was in Lefebvrists face crisis as bishop is exposed as ‘dangerous’ anti-Semite en het bijbehorende vervolgartikel, by Anna Arco in The Catholic Herald, 5 March 2008

[14] Waarom de paus een idioot rehabiliteert, Willem Breedveld, Trouw, d.d. 28 januari 2009

[15] Kirche, Kampf und Laizismus, Lorenz Jäger, Frankfurter Allgemeine Zeitung, d.d. 28. Januar 2009

[16] Waarom Benedictus lefèbvristen thuishaalt, Paul van Geest, Trouw, d.d. 30 januari 2009